Tại sao nhiều tác phẩm văn học phương Tây muốn xóa bỏ mô hình gia đình hạt nhân?
Văn học phương Tây về đề tài gia đình cho thấy thay đổi sâu sắc: Gia đình không còn là nền tảng bất khả nghi ngờ, mà trở thành một cấu trúc mong manh, phụ thuộc vào nhận thức và sự đồng thuận giữa các cá nhân.
Tác giả: Toby Lloyd
Một người bạn từng kể với tôi rằng anh ấy đã ngừng trò chuyện với gia đình. Anh nói bằng một giọng thản nhiên, như thể đang thông báo vừa chuyển nhà hay đổi việc. Tôi đã chết lặng. Bạn tôi là người tình cảm, biết quan tâm và chưa từng là kẻ thù dai vô lý. Ai cũng có lúc cãi vã với gia đình, nhưng chưa một người quen nào của tôi lại đưa ra quyết định cực đoan đến vậy. Chuyện gì đã xảy ra thế này?
Hóa ra, không có một hành vi tội lỗi không thể tha thứ nào ở đây cả. Đây không phải là một vụ bạo hành. Chỉ là anh quá tỉnh táo đi đến kết luận rằng mối quan hệ với cha mẹ mang lại nhiều tổn hại hơn là lợi ích, và chỉ có cắt đứt liên lạc mới giúp anh cảm thấy tự do và hạnh phúc.
Hoàn cảnh của bạn tôi hóa ra phổ biến hơn tôi tưởng. Trong nghiên cứu quốc gia dài hạn năm 2023 do các nhà xã hội học tại đại học bang Ohio thực hiện, có hơn ¼ số người tham gia cho biết họ đã đoạn tuyệt với ít nhất một bên cha hoặc mẹ. Tất nhiên, mâu thuẫn gia đình từ xưa đến nay không hiếm, nhưng sự đoạn tuyệt thời hiện đại dường như là hiện tượng mang đặc trưng rất riêng: Quan niệm "giọt máu đào hơn ao nước lã" đang bị thách thức bởi những khái niệm đương đại về "yêu thương bản thân"; các cuộc thảo luận chính trị ngày càng phân cực; cùng với đó là sự bùng nổ của các cộng đồng trực tuyến và các chuyên gia tâm lý luôn ủng hộ việc lựa chọn "ngừng liên lạc" với gia đình. Tất cả những yếu tố này dường như đều đóng một vai trò nhất định.
Hệ quả là một môi trường văn hóa đại chúng xuất hiện, nơi các mối ràng buộc trong gia đình hạt nhân trở nên lỏng lẻo hơn bao giờ hết. Từ những cuốn sách như tác phẩm The Power of Parting: Finding peace and freedom through family estrangement (2025) của Eamon Dolan, vốn đi sâu mổ xẻ "hiện tượng ngày càng tăng của việc cắt đứt mối quan hệ với những người thân độc hại" và khuyến khích độc giả "đánh giá xem những người trong cuộc đời có đang đối xử với bạn bằng sự quan tâm và lo lắng xứng đáng hay không," cho đến các bài viết về xu hướng bắt nguồn từ những rạn nứt gia đình của giới sao (như nhà Beckham, nhà Musk...) gọi sự đoạn tuyệt này là một "dịch bệnh thầm lặng." Quan hệ đổ vỡ giữa cha mẹ và con cái đang ngày càng được bình thường hóa trong các cuộc thảo luận xã hội.
