Chiếm lĩnh bảng xếp hạng doanh thu phòng vé của phim Việt Nam trong một năm trở lại đây, dường như chưa tạo được cú hích để phim Việt Nam vươn ra thị trường khu vực và thế giới.
Tác giả: Nguyên Lê
Một trong những món quà quý nhất mà tôi nhận được lúc mới về nước là đĩa DVD chính thức của phim Làng Vũ Đại ngày ấy (1982) từ một nhóm trẻ trong ngành điện ảnh. Tôi còn nhớ mình đã hét lớn, hết sức mừng rỡ nhận lấy một tác phẩm kinh điển, đồng thời được sống lại khoảnh khắc ấn tượng năm xưa trong lớp Ngữ văn khi thấy những nhân vật trên giấy đang sống trong màn hình. Theo thói quen, tôi lật hộp đĩa ra phía sau để lấy thêm thông tin, và đó cũng là lúc tôi thấy chữ “không” ngay dưới mục phụ đề. Yếu tố tưởng là phụ nhưng nó là chìa khóa để khán giả quốc tế bước vào “căn nhà” - bộ phim họ muốn xem - thì lại vắng mặt. Chìa khóa này hoàn toàn có thể xuất hiện trong một ngôn ngữ khác với thoại hay xuất xứ của phim, gỡ bỏ rào cản văn hóa và cho một câu chuyện cơ hội để chạm đến tất cả.
Một bộ phim có phụ đề cũng như một vị đại sứ biết nhiều thứ tiếng, có khả năng chuyển tải nội dung. Bản phim tôi có, tiếc thay, là một vị đại sứ im lặng, điều khó thông cảm hơn là có nói nhưng chưa tròn chữ rõ âm, hay cố gắng lên tiếng cho dù còn sót sạn trong ngữ nghĩa.
Một chướng ngại khá liên quan nữa thời số hóa là không phải bộ phim Việt Nam nào cũng được in đĩa chính thức để tôi có thể giới thiệu cho bạn bè quốc tế sưu tầm, hay biếu tặng cho họ. Đó là thú vui còn sót lại của nhóm làm nghề chúng tôi dù thị trường đĩa phim như người đang trút những hơi cuối cùng (Năm ngoái, doanh thu đĩa phim dưới một tỉ đô la Mỹ, giảm 23% so với năm 2024, theo thống kê của Digital Entertainment Group). Tôi nghĩ lý do một phần ở ngân sách hạn chế, nhiều phần là để tránh hồi sinh tình trạng buôn bán “20 ngàn, bản đẹp, Vietsub, surround 5.1” trái phép.
Cái giá của công cuộc bảo vệ bản quyền cho dù dùng đủ công nghệ chống sao chép, bảo mật là vậy! Trong khi các nền tảng xem phim trực tuyến bù đắp được một phần và thời gian có hạn. Không phải thư viện Netflix nào trên thế giới cũng lưu trữ phim Việt Nam. Người dì bên Mỹ của tôi sẽ xem được Người vợ cuối cùng hay Hai Phượng, còn người dì bên Pháp thì không, ví dụ vậy.
