Vào đầu tháng 10.2024, các nhà khoa
học công bố một phát hiện ngoạn
mục: Bản đồ não hoàn chỉnh của
ruồi giấm. Dù chỉ nhỏ bằng hạt
muối, bộ não đấy có 140 ngàn nơron
được kết nối nhờ số dây dẫn thần
kinh dài tổng cộng hơn 150 mét.
Bản đồ cho thấy vô số kiểu tế bào và
cách thức kết nối của chúng, hứa hẹn giúp chúng
ta hiểu hơn cách thức vận hành của bộ não. Giới
khoa học rất phấn khởi vì phát hiện này.
Đó là một thành tựu lớn, nhưng nó cũng cho
thấy bước tiến đạt được trong lĩnh vực này khó
khăn ra sao. Hàng trăm nhà khoa học đã bỏ ra cả
một thập kỷ để chia bộ não thành những mảnh
nhỏ xíu, chụp hình được ở độ phân giải cao, rồi lắp
ghép hàng triệu hình ảnh đấy thành bức tranh tổng
thể, xong lại phân tích nó nhờ vào cả kiến thức
chuyên gia lẫn phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI). Cột mốc trước đó của lĩnh vực này là bản đồ não bộ
trọn vẹn, tức toàn não đồ, của một loài giun chỉ có
302 nơron, được xác lập vào những năm 1980. Phải
trải qua rất nhiều đột phá công nghệ, giới khoa
học mới đạt tới đẳng cấp não ruồi giấm hiện nay.
Tiếp theo, các nhà nghiên cứu muốn vẽ bản đồ
não chuột, vốn có tới 70 triệu nơron. Phần thưởng
lớn nhất tất nhiên sẽ là bản đồ não người, với 100
tỉ nơron và 100 ngàn tỉ kết nối. Thật ra, tính khả thi
của dự án khổng lồ đấy vẫn là điều đáng ngờ khi
ngay cả các hệ thống máy tính hiện đại cũng có thể
“chết chìm” trong lượng dữ liệu như vậy.
Chính ở đây, E11 Bio vào cuộc.
