Khu vực trung tâm đẹp như tranh ở thành phố Nuremberg,
Đức, thường không phải là nơi diễn ra nhiều hoạt động công
nghệ cao nhộn nhịp. Nơi đó có một tòa lâu đài, những nhà thờ,
những tấm biển ca ngợi xúc xích Đức truyền thống, và hàng dãy
tiệm kem chuyên phục vụ du khách. Tuy nhiên, vào một ngày
trong tuần giữa tháng 5.2024, thành phố đã tổ chức sự kiện rất
nghiêm túc nhằm khoe khoang công nghệ mới cho những ai
thực sự quan tâm.
Du khách ghé cửa hàng bán lẻ bài trí kiểu viễn tưởng tương
lai Josephs, ngay gần tuyến phố chính, sẽ thấy một quả cầu kim
loại bí hiểm bằng cỡ trái dưa lưới. Orb, với lớp mạ crôm sáng
bóng, nằm trên đỉnh một cây cột màu đen, bên dưới là phần
đế bằng gỗ lớn, hình chữ nhật, tất cả nằm gần một cửa sổ tầng
trưng bày chính của cửa hàng Josephs. Cách không xa món đồ
kỳ dị đó là Alex Blania, đồng tác giả Orb. Ông ngồi trên chiếc
ghế ở đầu căn phòng, trong khi người phỏng vấn nêu ra cho ông
hàng loạt câu hỏi trước vài chục sinh viên khoa học máy tính và
kỹ thuật người Đức, họ rất vui vì thấy Blania, dân Nuremberg
chính hiệu, thành công.
Châu Âu có một số câu chuyện thành công lớn về công nghệ,
nhưng từ lâu đã đi sau Mỹ về số lượng cùng chất lượng, và mức
độ phổ biến trong tham vọng khởi nghiệp. Đó chính xác là lý
do khiến Blania trưng ra quả cầu sáng bóng của ông. Ông là
CEO của Tools for Humanity, công ty đang sử dụng Orb cho hệ
thống xác định nhân thân và tiền mã hóa Worldcoin. Công ty
của ông, có trụ sở ở San Francisco và Erlangen, Đức, chính là
giấc mơ của thung lũng Silicon. CEO của OpenAI Sam Altman,
người sáng lập Tools for Humanity và chiêu mộ Blania, hậu
thuẫn công ty mạnh mẽ về tài chính, cùng các hãng đầu tư Tiger
Global Management, Fifty Years, Khosla Ventures, Andreessen
Horowitz và vài chục nhà đầu tư khác, tất cả đóng góp hơn 250
triệu đô la để “đảm bảo xây dựng một hệ thống kinh tế công
bằng hơn,” theo trang web của công ty.
Để đạt được mục tiêu không hề khiêm nhường đó, Tools for
Humanity muốn tạo ra hệ thống nhận dạng con người toàn cầu.
Ý tưởng ở đây là AI đang phát triển nhanh chóng tới mức chúng
ta sẽ sớm—hay thực ra là đã—cần tới cách phân biệt người và
máy. Nói cách khác, để ngăn những máy AI siêu thông minh
làm tràn ngập internet bằng nội dung deepfake, lừa gạt và
tuyên truyền, chúng ta phải có cách trả lời được câu hỏi hiện
sinh của thời hiện đại: Là bot hay không phải là bot? Đó là lĩnh
vực của Orb. Thiết bị này chụp ảnh mống mắt người dưới sự
giám sát của một trợ thủ con người và gán cho hình ảnh đó
một số nhân thân duy nhất, một World ID, để xác nhận rằng
đó là người thật, chứ không phải một trong vô số những nhân
vật ảo mà máy tạo ra. Sau đó bạn có thể sử dụng World ID để
đăng nhập vào Shopify, Reddit, hay Discord, và mọi người đều
sẽ thấy an toàn hơn khi biết mình đang giao tiếp với người thật,
bằng xương bằng thịt, chứ không phải AI.
