Năm 2017, Na Uy đặt mục tiêu loại bỏ xe
chạy xăng dầu bán ra mới vào năm 2025.
Lúc bấy giờ, mục tiêu đấy có vẻ hoang
đường và chỉ là màn quảng cáo của chính
quyền bảo thủ ủng hộ ngành dầu mỏ của
thủ tướng Erna Solberg (biệt danh “Bà
đầm thép Na Uy.”) Nhưng khi thời hạn
chót đang đến gần, hóa ra Na Uy đã ở rất
gần mục tiêu.
Không sai, thành tựu đó có phần
đóng góp lớn của ngành xuất khẩu nhiên
liệu hóa thạch của Na Uy—108 tỉ đô la Mỹ
vào năm 2023—nhưng đấy vẫn là thành
tựu nổi bật trong bối cảnh doanh số bán
xe điện đang sụt giảm khắp châu Âu và
tiến bộ đang chậm lại ở Mỹ, nơi mảng xe
điện đang bị đe dọa sau khi ông Donald
Trump đắc cử tổng thống. Mục tiêu ban
đầu của Na Uy từng bị coi là “không
tưởng,” như lời Harald Andersen, người
đứng đầu hiệp hội Xe hơi nhập khẩu Na
Uy, vốn đại diện cho các doanh nghiệp từ
công ty khởi nghiệp Trung Quốc tới đại gia lâu năm trong ngành như Volkswagen
(Đức). “Chúng tôi nêu ra mục tiêu tham
vọng,” ông nói, “nhưng có cơ sở là chính
sách hợp lý.”
Những chính sách này chủ yếu là các
khuyến khích tài chính, vốn bắt đầu từ
năm 1994, khi mẫu xe Think City—xe
điện nhỏ kiểu dáng hình hộp ra mắt ở
Olympic mùa Đông Lillehammer—được
miễn thuế đăng ký. Khi công nghệ này
trở nên khả thi về mặt thương mại trong
khoảng 10-20 năm sau đó, các chính
quyền nối tiếp nhau đưa ra hàng loạt
chính sách miễn giảm với xe điện: Đậu
xe miễn phí, được đi vào làn xe buýt,
miễn phí cầu đường, và miễn giảm thuế
giá trị gia tăng.
Trong khi Na Uy đã dỡ bỏ dần một số
khuyến khích đó—lấy ví dụ, từ năm 2023,
người mua các mẫu xe điện giá cao sẽ
phải trả một phần thuế VAT—những trợ
cấp quan trọng nhất vẫn được duy trì,
khiến xe điện trở thành loại xe chủ đạo trên đường phố Na Uy. Kết quả là các tiệm
sửa xe đang đầu tư cho đào tạo nghề và
hạ tầng tương ứng. Các trạm nhiên liệu
bố trí ở những chuỗi cửa hàng tiện lợi như
Circle K cũng chuyển đổi từ nơi bơm xăng
sang nơi nạp điện. Và các hãng vận hành
lưới điện nhận rất nhiều đơn đăng ký mở
các đầu mối trạm sạc cao áp.
