Từ các cuộc gọi mạo danh cơ quan chức năng, sử dụng công nghệ deepfake giả giọng người thân, đến các trang web giả ngân hàng, lừa đảo tài chính tại Việt Nam khiến nhiều người mất tiền lẫn mất niềm tin.
Tác giả: Quỳnh Lê
“Chúng tôi sẽ chuyển máy sang công an để điều tra đơn hàng chứa sừng tê giác.” Câu nói vào một buổi sáng cuối năm 2022 đã cuốn Thanh Trúc (tên được đổi theo yêu cầu của nhân vật), 36 tuổi, làm nghề tự do tại TP.HCM, vào vòng xoáy của một vụ lừa đảo mà cô không hề hay biết. Qua điện thoại, người gọi tự xưng là nhân viên bưu điện, thông báo gói hàng gửi đi Singapore thất bại, kèm thông tin chính xác họ tên, số điện thoại khiến cho mọi nghi ngờ của Trúc tan biến.
Cuộc gọi chuyển hướng. Tiếng “tít, tít, tít” vang lên như tín hiệu kết nối tổng đài. Một giọng nam tự xưng là nhân viên công an, gọi cô là “đồng chí,” yêu cầu Thanh Trúc đăng nhập vào một trang web giả mạo có giao diện nhang nhác trang chủ của cơ quan chức năng. “Họ kêu tôi tạo tài khoản, kết nối qua Zalo, đăng nhập tài khoản ngân hàng để kiểm tra giao dịch. Tôi nghĩ mật khẩu ẩn dưới dấu chấm nên an toàn, nhưng thực ra họ đã thấy hết,” cô nhớ lại, ánh mắt như còn mắc kẹt trong cú sốc ngày ấy.
Kẻ lừa đảo thao tác nhanh với tài khoản ngân hàng trong nước, nhưng chậm với ngân hàng nước ngoài. Trong lúc nói chuyện, Thanh Trúc chợt nhận ra điều bất thường. “Tại sao công an lại bắt tôi mở màn hình điện thoại? Nếu cần, tôi phải tới đồn công an chứ?” Cô kéo dài thời gian, tắt micro để gọi ngân hàng và yêu cầu khóa tài khoản. Nhưng đã muộn. Ngân hàng thông báo trừ 40 triệu đồng từ 12:15, bốn phút trước khi Trúc kết thúc cuộc gọi với kẻ mạo danh. “Mã OTP xác nhận giao dịch không gửi về số điện thoại tôi đăng ký, nên tôi không hề biết tiền đã bị trừ,” cô kể, giọng nghẹn lại.
Điều đáng tiếc hơn, một năm sau ba cô cũng bị lừa 200 triệu đồng qua cuộc gọi video deepfake giả người thân. “Ba tôi không phân biệt được AI với người thật. Tôi thường nhắc mọi người cẩn thận, nhưng hôm đó tôi đã mất tập trung,” cô thở dài nói.
