Iliad hay Odyssey? Đây là một trong những câu hỏi cổ xưa nhất của nền văn học và cũng là một câu hỏi mang tính định hình cao. Hai bộ sử thi về cuộc chiến thành Troy và những hệ lụy của nó, từ lâu được cho là do một thi sĩ mù tên là Homer sáng tác, chính là hai trụ cột song sinh nâng đỡ một nửa truyền thống văn hóa phương Tây cổ điển. (Nửa còn lại là Kinh Thánh.)
Bộ sử thi đầu tiên, khúc tráng ca về chiến tranh, xoay quanh cuộc đấu tranh của một nhóm chiến binh Hy Lạp và Troy khi họ phải đối mặt với số mệnh ngắn ngủi của đời người, trong một thế giới mà bạo lực là hệ quả tất yếu của cuộc săn tìm vinh quang anh hùng. Bộ sử thi thứ hai là câu chuyện thời hậu chiến: Odysseus, người anh hùng Hy Lạp mưu trí, phải chật vật tìm đường trở về nhà suốt 10 năm ròng rã, vượt qua hàng loạt thử thách khi thì kinh hoàng, lúc lại đầy cám dỗ. Cốt truyện này buộc người đọc phải đối diện với sự giằng xé muôn thuở giữa sức hút của những chuyến phiêu lưu và nỗi khát khao được trở về mái ấm.
Cùng nhau, hai tác phẩm đồ sộ này mang đến một cái nhìn toàn diện về trải nghiệm của nhân loại, từ bi kịch đến hài kịch. Hầu như toàn bộ nền văn học Hy Lạp, và phần lớn nền văn học của chúng ta kể từ thời kỳ đó, đều bắt nguồn từ những bài thơ của Homer. Cốt truyện và nhân vật của chúng trở thành chất liệu khai thác, cải biên, phóng tác và bình luận của tất cả mọi người, từ các thi sĩ trữ tình, các soạn giả bi kịch cho đến triết gia. Người La Mã cũng không ngoại lệ: Tác phẩm Aeneid
của Virgil, lấy một nhân vật phụ trong Iliad để biến thành anh hùng của một bộ sử thi mô phỏng cả Iliad lẫn Odyssey, là bài thơ quan trọng nhất trong nền văn hóa châu Âu cho đến thế kỷ 19, truyền cảm hứng cho hàng loạt nhà thơ và nhà văn khác.
Ngay cả khi cố gắng, bạn cũng khó có thể thoát khỏi tầm ảnh hưởng của Iliad và Odyssey. Nhưng liệu có phải một tác phẩm mang tính nghiêm túc hơn tác phẩm kia? Bạn thích tác phẩm nào hơn, và tại sao? Những câu hỏi đó có ý nghĩa lớn đối với nhiều người, đặc biệt là vì chúng ta muốn tin rằng sở thích cá nhân sẽ nói lên phần nào đó về con người mình.
