Phần khó khăn nhất khi xây dựng một trang trại điện gió trên những dãy núi mù sương ở miền Nam Lào không phải là việc vận chuyển các cánh quạt nặng 25 tấn lên các con đường dốc hay kéo dây cáp dài 71km xuyên rừng rậm. Cũng không phải là công việc rà phá bom mìn chưa nổ còn sót lại sau Chiến tranh Việt Nam.
Điều khiến kỹ sư kỳ cựu Nat Hutanuwatr trăn trở nhất là thủ tục hành chính. Đó là những cuộc ngoại giao nhạy cảm và hàng núi giấy tờ tưởng như bất tận để các quốc gia Đông Nam Á láng giềng có thể cùng chia sẻ điện sạch. Ông ví quá trình này như “leo qua nhiều đỉnh Everest liên tiếp.”
Sau hơn một thập kỷ đàm phán chính phủ, khảo sát đa dạng sinh học và thương thảo tài chính, dự án Monsoon Wind do ông Hutanuwatr điều hành đã bắt đầu xuất khẩu điện sang Việt Nam trong tháng này. Với 133 tua-bin, dự án đưa khu vực 700 triệu dân tiến thêm một bước đến mục tiêu xây dựng siêu lưới điện quy mô lớn nhằm chuyển năng lượng sạch từ các vùng phía Bắc rộng lớn đến các đảo đông dân ở phía Nam.
Mục tiêu của siêu lưới điện không chỉ xuất phát từ nhu cầu tăng trưởng, mà còn từ các lo ngại về môi trường. Đông Nam Á hiện là một trong những khu vực sử dụng than nhiều nhất thế giới. Việc cắt giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, yếu tố then chốt để tránh khí hậu cực đoan, đòi hỏi một hệ thống cho phép điện sạch và rẻ được truyền tải linh hoạt. Nguồn điện xanh ổn định cũng rất quan trọng với một khu vực đang muốn thay thế Trung Quốc để trở thành công xưởng toàn cầu, thu hút hàng tỉ USD từ các tập đoàn lớn có cam kết về khí hậu như Apple hay Samsung. Một hệ thống lưới điện kết nối có thể giúp GDP của các nước Đông Nam Á tăng thêm từ 0,8 đến 4,6 điểm phần trăm, theo một nghiên cứu do Mỹ tài trợ.
