Chứng khoán Việt Nam và cơ hội nâng hạng ngay trong năm nay
Năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam có cơ hội đón nhận vốn quốc tế từ 5 đến 6 tỉ USD khi được công nhận là thị trường mới nổi.
Tác giả: Quỳnh Lê
Hơn sáu năm trôi qua kể từ khi Việt Nam lần đầu tiên được FTSE đưa vào danh sách theo dõi tháng 9.2018, và trong khoảng thời gian ấy, thị trường chứng khoán Việt Nam có những bước tiến đáng kể. Chỉ số VN-Index đạt hơn 1.266 điểm vào ngày 31.12.2024, tăng hơn 28% trong giai đoạn từ 1.9.2018 đến 31.12.2024. Được hậu thuẫn nhờ nền kinh tế phát triển ổn định, nhà đầu tư nước ngoài hoạt động tích cực, thị trường chứng khoán Việt Nam vượt Philippines xét về quy mô. Vậy điều gì thực sự cản trở quá trình nâng hạng này?
Theo bà Wanming Du, FTSE Russell có 22 tiêu chí để đánh giá thị trường ở các giai đoạn khác nhau. Để trở thành thị trường mới nổi, thị trường phải đáp ứng chín trong số 22 tiêu chí. Hiện tại, Việt Nam đã vượt qua bảy trong số đó. “Còn lại hai tiêu chí. Một là không yêu cầu về ký quỹ trước giao dịch, hai là quản lý giao dịch thất bại,” bà Wanming Du cho biết.
Đối với tiêu chí không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, Việt Nam ban hành thông tư số 68, cho phép các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài thực hiện giao dịch mà không cần ký quỹ trước. Bà Tạ Thanh Bình, tổng giám đốc tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, cho biết: “Trong tháng đầu tiên áp dụng, hơn 300 tài khoản của các tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài đã đăng ký sử dụng cơ chế này.” Theo bà Bình, chỉ trong hơn một tháng, số lượng giao dịch thực hiện đã chiếm gần 5% tổng giao dịch mua, với tổng giá trị lên tới 11% giá trị giao dịch mua. “Đây là một con số rất hứa hẹn trong tháng đầu tiên áp dụng,” bà Bình nhận định.
Tiêu chí cuối cùng là quản lý giao dịch thất bại. Bà Wanming Du đặt câu hỏi: “Khi một giao dịch thất bại, thị trường sẽ xử lý như thế nào?”. Hiện tại, Việt Nam chưa gặp vấn đề này vì tất cả giao dịch đều yêu cầu ký quỹ trước. Đây là lúc cơ sở hạ tầng thị trường, đặc biệt là cơ chế bù trừ trung tâm (CCP), sẽ đóng vai trò quan trọng. Theo bà Tạ Thanh Bình, luật sửa đổi về thị trường chứng khoán có hiệu lực từ ngày 1.1.2025 và VSDC sẽ thành lập công ty con để triển khai CCP. “Chúng tôi hy vọng cơ chế này sẽ là giải pháp hoàn thiện tiêu chí cuối cùng để đưa Việt Nam thành thị trường mới nổi,” bà Bình cho biết. Hai yếu tố này sẽ được đánh giá trong sáu đến chín tháng tới, từ đó xem xét trải nghiệm của nhà đầu tư quốc tế khi giao dịch không cần ký quỹ và cách thị trường xử lý giao dịch thất bại.
