Năm 1996, khi Osius lần đầu đến Sài Gòn, khu vực Quận 7 hiện nay phần lớn vẫn là đầm lầy. Chưa có những cây cầu nối liền các khu vực, đường sá còn hạn chế, trường học thưa thớt. Sau ba thập kỷ, ông ước tính khu vực này đã có khoảng 120 trường từ tiểu học đến đại học. Sự thay đổi ấy, theo Osius, phản ánh khá rõ tốc độ chuyển mình của cả nền kinh tế Việt Nam.
Ông nhắc lại một con số để mô tả khoảng cách giữa hai thời điểm. Năm 1996, một nửa dân số Việt Nam sống dưới mức 1 USD mỗi ngày. Hiện GDP bình quân đầu người đã lên khoảng 5.000 USD. Từ góc nhìn của một người từng nhiều lần làm việc tại Việt Nam, Osius cho rằng những thay đổi về kinh tế và đời sống diễn ra đặc biệt rõ tại các đô thị lớn.
Lần trở lại này đem đến cho ông cảm giác khác hẳn những chuyến công tác trước. Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mà hàng loạt chính sách được triển khai gần như cùng lúc, từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế đến phát triển kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư. Những thay đổi ấy diễn ra trong lúc đất nước cũng phải đối mặt một bài toán khó hơn: làm thế nào để duy trì tốc độ tăng trưởng khi lợi thế dân số đang dần thu hẹp.
Osius gọi đây là yêu cầu phải “giàu trước khi già”. Cách diễn đạt này chạm vào một trong những thách thức lớn nhất của Việt Nam trong những thập kỷ tới. Một nền kinh tế có thể hưởng lợi từ lực lượng lao động trẻ trong thời gian dài, nhưng lợi thế ấy sẽ giảm dần khi dân số già hóa. Nếu năng suất và thu nhập chưa tăng đủ nhanh trước thời điểm đó, dư địa để tiếp tục duy trì tốc độ phát triển sẽ thu hẹp.
