Mỗi một cuộc khủng hoảng tài chính đều có một “khoảnh khắc”, thứ mà ta thường chỉ nhận ra khi mọi chuyện đã rồi. Đó là khi một sản phẩm ít người biết đến, vốn được thiết kế để giảm thiểu rủi ro, lại lan qua các mắt xích “gắn chặt” như Rick Bookstaber mô tả và gây thiệt hại trên diện rộng. Dấu hiệu ban đầu là hàng loạt những câu chuyện khó hiểu, tưởng như rời rạc, nhưng đều xoay quanh một lĩnh vực duy nhất.
Hãy nhớ lại giai đoạn 2006 và đầu năm 2007, khi thị trường tràn ngập những câu chuyện về khoản vay thế chấp dưới chuẩn, gian lận thẩm định tín dụng, quỹ phòng hộ của Bear Stearns, nghĩa vụ nợ có bảo đảm, kế toán theo giá thị trường và hàng tá thuật ngữ kỹ thuật khác. Khi đó, mọi thứ tưởng như còn cách rất xa nền kinh tế thực và nhà đầu tư cá nhân… cho đến khi chúng không còn xa nữa.
Từ cuối năm ngoái và bước sang năm 2026, tín dụng tư nhân trở thành tâm điểm của hàng loạt câu chuyện về những vấn đề phức tạp trong một lĩnh vực đang thay đổi nhanh chóng, từ gần như vô hình sang quản lý hơn 3 ngàn tỉ USD và trở thành nguồn vốn quan trọng cho các doanh nghiệp rủi ro cao. Các câu chuyện này trải rộng trên nhiều mảng khác nhau như vay ký quỹ, yêu cầu rút vốn, và cơ chế thanh toán bằng hiện vật.
Hiện chưa xuất hiện làn sóng vỡ nợ hay chậm thanh toán bất thường, nhưng điều này phần lớn đến từ cách các giao dịch được cấu trúc. “Tỉ lệ vỡ nợ ngầm” của tín dụng tư nhân đã tăng 150% trong năm 2025. Nhìn rộng hơn, thị trường vẫn đòi mức bù rủi ro rất thấp khi cho các doanh nghiệp rủi ro vay, gần chạm đáy lịch sử. Vì vậy, ít nhất là ở thời điểm hiện tại, đây chưa phải một vấn đề lớn với trái phiếu niêm yết hay các khoản vay ngân hàng.
