Điểm sách: Thị trường trái phiếu không cần được “rao bán” quá mức
Tác giả Robin Wigglesworth cung cấp lịch sử sôi động về thị trường trái phiếu, nên không cần mất công thuyết phục thị trường này không hề nhàm chán.
Tác giả: Mary Childs*
Với những người say mê thị trường trái phiếu như chúng tôi, việc niềm đam mê ấy trở thành tâm điểm thường chẳng phải dấu hiệu tốt lành. Và hiện tại quả là một thời điểm đáng chú ý tới trái phiếu. Tranh luận về mức nợ chính phủ chưa bao giờ thời thượng hoặc phổ biến đến vậy; các trung tâm dữ liệu siêu lớn đang lấn át chính phủ trong cuộc cạnh tranh huy động vốn; lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đang leo lên những mức chưa thấy trong nhiều thập niên; lãi suất thế chấp cao đến mức gần như không thể kham nổi; còn lạm phát, chưa bao giờ thực sự hạ nhiệt, vẫn lởn vởn như một mối đe dọa ở phía chân trời.
Vì thế, A Fabulous Debt (Tạm dịch: Một món nợ phi thường), cuốn sách mới của nhà báo kiêm biên tập viên Financial Times Robin Wigglesworth, ra mắt hết sức đúng lúc. Phụ đề sách, The Epic Story of How Bonds Built the Modern World (Thiên sử thi về cách trái phiếu kiến tạo thế giới hiện đại), hứa hẹn một câu chuyện lớn. Mục đích được tuyên bố của cuốn sách là “làm cho sự vĩ đại của thị trường trái phiếu được nhìn nhận đúng mức.” Wigglesworth thực hiện điều đó bằng cách cho thấy thị trường này có thể “huy động” tiền tiết kiệm thành một “siêu cường tài chính tập thể,” giúp thắng chiến tranh và nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết dân tộc. Mỗi chương tập trung vào một thời khắc lịch sử khác nhau: Khi thị trường trái phiếu được tận dụng để tạo nên những kết quả lớn lao, hoặc thú vị nhất khi nợ nần đem lại cho xã hội một hình hài mới.
Wigglesworth nhận định đúng rằng không có nơi nào tinh vi và hấp dẫn hơn thị trường trái phiếu. Ông đề cao khả năng của nó trong việc cô đọng “sức khỏe kinh tế của một quốc gia, sức mạnh của các thể chế và sức sống của xã hội” vào một con số duy nhất. Cái hay của cuốn sách khi suy ra những ý nghĩa xã hội sâu sắc từ các cấu trúc tài chính, chẳng hạn việc Alexander Hamilton tái định nghĩa đầu cơ thành một thú tiêu khiển có tính khai quốc của Mỹ, qua đó tạo dựng sự gắn kết trong một quốc gia non trẻ. Có một sức hút rất lớn trong ý tưởng về trái phiếu như một cơ chế gắn kết và thống nhất. Ý tưởng ấy xuất hiện trở lại trong nỗ lực của cựu bộ trưởng Tài chính William Gibbs McAdoo, người đã “kêu gọi lòng yêu nước một cách quyết liệt thay vì lợi nhuận” để huy động 20 tỉ USD qua các “trái phiếu Tự do” (Liberty bonds). Một dạng tinh thần cộng đồng trong lòng chủ nghĩa tư bản.
Nếu đã không theo dõi thị trường trái phiếu trong vài thập niên qua, bạn sẽ thấy cuốn sách này mới mẻ và khai mở, dù đôi lúc gây bối rối. Nhưng với những người đã đọc nhiều sách, bài viết và nghiên cứu về thị trường trái phiếu, các motive chính sẽ không xa lạ. Wigglesworth dựa vào chính những bài tường thuật của mình tại FT, nhưng đây không hẳn là một công trình báo chí: Phần chú thích cho thấy chỉ có tổng cộng bốn “phỏng vấn tác giả” nguyên gốc.
