Nhật Bản đã hoàn toàn chiến thắng tình trạng giảm phát?
Kinh tế Nhật Bản đã thoát giảm phát với lạm phát duy trì trên 2%, nhưng chính phủ vẫn thận trọng, lo ngại tăng trưởng trì trệ và sức mua suy giảm.
Tác giả: Gearoid Reidy và Daniel Moss
Haruhiko Kuroda, thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong suốt một thập kỷ đến năm 2023, mới đây tuyên bố rằng Nhật Bản “đã hoàn toàn thoát khỏi giảm phát.” Nhận định này phần nào mang tính tự khẳng định, xét đến chính sách kích thích kinh tế quy mô lớn mà ông đã triển khai. Tuy nhiên, với mức tăng giá tiêu dùng cốt lõi dự kiến đạt 3% trong tháng 1, tuyên bố của ông không phải không có cơ sở. Vậy tại sao vẫn còn tranh cãi?
Ông Haruhiko Kuroda, thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Hình ảnh: Toru Kawata
Vấn đề nằm ở quan điểm trái ngược của chính phủ Nhật Bản, đặc biệt là Thủ tướng Shigeru Ishiba. Khi được hỏi về tình trạng kinh tế hiện tại, ông Ishiba không khẳng định Nhật Bản đã vượt qua hoàn toàn nguy cơ giảm phát.
“Nhật Bản không còn giảm phát,” ông nói, “nhưng cũng chưa thể khẳng định đã thoát khỏi nó hoàn toàn.” Khi nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái, ông Ishiba đã kêu gọi triển khai chính sách tập trung trong ba năm nhằm đảm bảo nguy cơ giảm phát bị loại trừ hoàn toàn. Quan điểm của ông không chỉ đối lập với Kuroda mà còn với Thống đốc đương nhiệm BOJ, Kazuo Ueda, người cũng đồng ý rằng Nhật Bản đang chứng kiến giá cả gia tăng.
Hiện nay, bất kỳ ai từng đi siêu thị Nhật Bản, nơi một cây bắp cải có giá hơn 1.000 yên (6,50 USD), đều khó có thể tin rằng mối đe dọa thực sự đối với Nhật Bản vẫn là giảm phát. Chính phủ và các nhà hoạch định chính sách đã phải đối mặt với tình trạng này trong gần một thế hệ, với nhiều ý kiến cho rằng Nhật Bản là ví dụ điển hình về một nền kinh tế suy thoái dài hạn. Nhưng không có điều gì kéo dài mãi mãi. Lần gần nhất chỉ số giá tiêu dùng giảm là vào tháng 7.2021, thời điểm Nhật Bản tổ chức Olympic Tokyo trong bối cảnh quốc gia vẫn đóng cửa vì đại dịch. Trong gần ba năm qua, giá tiêu dùng cốt lõi không chỉ tăng mà còn vượt mức mục tiêu 2% của BOJ, với dự báo xu hướng này sẽ tiếp diễn ít nhất đến tháng 3.2027.
