Tổng thống Donald Trump vừa hoãn kế hoạch áp thuế 50% với Liên minh châu Âu (EU), chỉ vài ngày sau khi đe dọa sẽ thực hiện. Có thể đến sáng mai, ông lại thay đổi ý định. Điều này cho thấy giới hạn của chiến thuật đàm phán kiểu “kẻ điên”: càng kéo dài, nó càng giống như lời dọa dẫm suông. Các thị trường tài chính trên thế giới đang phản ứng một cách tỉnh táo và không quá để tâm đến những tuyên bố này. Châu Âu cũng nên làm điều tương tự và tránh rơi vào cái bẫy nhượng bộ trước một đối thủ hung hăng, dù kẻ đó có quyền lực và vũ khí mạnh đến đâu.
Trước đây, khi ông Trump từng đe dọa sẽ áp thuế toàn diện 20% và sau đó tạm hoãn 90 ngày do phản ứng tiêu cực từ thị trường tài chính, EU vẫn kiên trì theo đuổi đàm phán. Giờ đây, với mối đe dọa mang tên thuế quan 50% đang treo lơ lửng, châu Âu cần giữ vững lập trường. Kịch bản tồi tệ nếu xảy ra sẽ gây tổn thất nghiêm trọng: tổng xuất khẩu sang Mỹ có thể giảm một nửa, theo ước tính của Bloomberg Economics — một cú đánh mạnh vào nền kinh tế Đức vốn đang chững lại. Tuy nhiên, GDP Mỹ cũng sẽ giảm hơn 2% và giá tiêu dùng tăng trên 1%, khiến mức thuế này khó duy trì trong thời gian dài. Đây là lý do khiến đợt bán tháo cổ phiếu tuần trước diễn ra ở mức vừa phải.
Vấn đề không nằm ở việc đánh giá thấp ông Trump, mà ở chỗ ông đang lựa chọn những biện pháp gây sức ép rẻ tiền thay vì sẵn sàng trả giá cho một cuộc đối đầu thương mại thực sự — đặc biệt khi các nhà tài chính như Jamie Dimon đã cảnh báo về nguy cơ lạm phát đình trệ. Ứng xử đúng đắn trong bối cảnh này là hy vọng điều tốt nhất, chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất và không ngừng tìm cách hạ nhiệt xung đột — như cách Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã làm và đã thành công trong việc kéo dài thời gian đàm phán.
Ngược lại, nếu nhượng bộ trước các yêu sách từ Mỹ, EU sẽ phải trả giá trên quy mô công nghiệp — chẳng hạn việc xóa bỏ các tiêu chuẩn thuế và an toàn thực phẩm cơ bản chỉ vì tư tưởng MAGA coi đó là rào cản thương mại. Việc mất đi nguồn thu từ thuế giá trị gia tăng trị giá 1.000 tỉ euro mỗi năm sẽ khiến châu Âu nghèo hơn, giận dữ hơn và yếu thế hơn trước Nga. Trong khi đó, các chính trị gia châu Âu cũng cần giành chiến thắng trong các kỳ bầu cử sắp tới.
