Sự phân tách giữa Mỹ và Trung Quốc không diễn ra theo cách thế giới từng hình dung: thay vì đứt gãy, chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, với hàng hóa và giá trị gia tăng được định tuyến lại qua các nền kinh tế trung gian. Báo cáo mới có tên “US-China Decoupling? More Like Metamorphosis” (tạm dịch: Mỹ - Trung đang tách rời? Có vẻ như là sự thay đổi về hình thái hơn) của Bloomberg Economics cho thấy mối quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang chuyển sang một trạng thái phức tạp hơn, khó đo lường và khó tách rời hơn.
Cách đây một thập kỷ, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung chủ yếu được nhìn nhận như một công cụ mặc cả nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại. Nhưng đến năm 2026, nó đã trở thành một phần của trạng thái bình thường mới, nơi thuế quan, kiểm soát công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng cùng lúc định hình lại thương mại toàn cầu. Trong nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống Donald Trump, mức thuế hiệu dụng của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc từng vọt lên 140% sau sự kiện “Ngày Giải phóng” tháng 4.2025, trước khi dần hạ xuống khoảng 21% sau có các điều chỉnh chính sách.
Dù vậy, những con số sụt giảm trong thương mại song phương không kể hết câu chuyện. Theo Bloomberg Economics, thay vì rút lui khỏi thị trường Mỹ, các doanh nghiệp Trung Quốc đang dịch chuyển sản xuất ra nước ngoài để né thuế và duy trì thị phần. Điều này lý giải vì sao nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc của Mỹ giảm mạnh, trong khi nhập khẩu từ các nền kinh tế trung gian lại tăng lên tương ứng. Sự phụ thuộc giữa hai nền kinh tế, vì thế, không biến mất mà chỉ trở nên khó nhìn thấy hơn.
Thương mại không tách rời, mà thay đổi hình thái
Tác động của cuộc chiến thuế quan thể hiện rõ nhất ở sự co hẹp của thương mại song phương Mỹ - Trung. Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 20% trong năm 2025, kéo tỉ trọng xuống còn 11%, mức thấp nhất từng được ghi nhận. Đà suy giảm tiếp tục kéo dài sang năm 2026, khi lượng tàu chở hàng sang Mỹ giảm khoảng 10% trong bốn tháng đầu năm nay, phản ánh nhu cầu yếu đi và các rào cản thương mại vẫn hiện hữu.
