William Clayton, doanh nhân từng phục vụ nhiều đời tổng thống Mỹ và là một trong những kiến trúc sư chủ chốt của Kế hoạch Marshall, không phải người ủng hộ thuế quan. Ông xem các rào cản thương mại được dựng lên trong thời kỳ Đại suy thoái là một trong những “tội ác lớn nhất thế kỷ.” Thật khó tưởng tượng một người tin rằng tự do thương mại quan trọng không kém viện trợ và cam kết an ninh từ Mỹ như Clayton sẽ chấp nhận những nỗ lực tái cấu trúc thương mại của ông Donald Trump.
Những biến động do Nhà Trắng dưới thời ông Trump tạo ra, với việc nâng thuế lên mức cao chưa từng thấy kể từ đạo luật Smoot-Hawley năm 1930, chắc chắn sẽ để lại hậu quả, dù cái giá có thể chưa đến ngay bây giờ. Nền kinh tế toàn cầu chưa chịu những hậu quả nghiêm trọng nhất như nhiều người từng cảnh báo hồi tháng 4. Dòng vốn đổ vào tài sản Mỹ vẫn ổn định, bất chấp tâm lý “bán tháo tài sản Mỹ”. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) không cho rằng tăng trưởng toàn cầu sẽ đột ngột sụp đổ, và lạm phát cũng chưa bùng phát. Vậy là Mỹ đã tránh được cú sốc, hay “ngày tận thế” chỉ là đang đến chậm?
Điều đáng chú ý là các quốc gia khác không đua nhau đáp trả Mỹ. Ngoại trừ Trung Quốc, quốc gia vừa ăn miếng trả miếng, vừa kiềm chế để điều chỉnh theo nhịp của Nhà Trắng, phần còn lại của thế giới gần như không có hành động trả đũa nào. “Không thể gọi là chiến tranh khi chỉ một bên ra tay,” các nhà kinh tế JPMorgan Chase nhận định. “Tác động chính đến tăng trưởng toàn cầu là từ việc Mỹ tăng thuế. Chúng tôi từng dự báo sẽ có các biện pháp trả đũa rộng rãi từ các đối tác thương mại của Mỹ, nhưng điều đó đã không xảy ra. Ngược lại, một số rào cản đối với hàng hóa Mỹ thậm chí đã được gỡ bỏ.”
Dĩ nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc không có thiệt hại. Niềm tin doanh nghiệp giảm, dù chưa sụp đổ. Đầu tư vào tài sản cố định sẽ bị hạn chế. Và dù khả năng suy thoái vẫn còn đó, một kịch bản tích cực hơn hoàn toàn có thể xảy ra.
