Năm 2017, Trung Quốc công bố kế hoạch trở thành cường quốc AI hàng đầu thế giới vào năm 2030. Chủ tịch Tập Cận Bình nhanh chóng triển khai với quyết tâm và nguồn vốn lớn, thúc đẩy sản xuất chip bán dẫn nội địa, xây dựng trung tâm dữ liệu và mạng lưới điện hỗ trợ. Tuy vậy, nước này vẫn bị hạn chế tiếp cận các dòng chip tiên tiến do Mỹ thiết kế. Giờ đây, Nhà Trắng đã từ bỏ ít nhất một phần lợi thế để đổi lấy 15% doanh thu từ việc bán chip AI cho Trung Quốc của Nvidia và Advanced Micro Devices (AMD).
Dù Tổng thống Donald Trump sai khi nói rằng chip H20 của Nvidia đã “lỗi thời”, ông đúng khi nhận định đây không phải là sản phẩm mạnh nhất của hãng và sẽ không được các tổ chức như OpenAI dùng để huấn luyện các mô hình AI tiên tiến nhất. H20 được thiết kế để tránh các giới hạn xuất khẩu trước đây và phù hợp hơn cho “suy luận”, tức vận hành AI, thay vì “huấn luyện”, tức quá trình tạo ra mô hình mới. Việc H20 ban đầu được phép bán, sau đó bị chặn, rồi lại được cấp phép cho thấy phần lớn diễn biến này chỉ là “chiêu trò và đàm phán”, theo nhà phân tích bán dẫn Patrick Moorhead, người từng tư vấn cho Nhà Trắng. Những lo ngại về nguy cơ an ninh quốc gia dường như cũng chỉ mang tính hình thức.
Tuy nhiên, khó phủ nhận rằng thỏa thuận này sẽ giúp Trung Quốc tiến gần hơn tới mục tiêu AI, và Mỹ có thể sẽ hối tiếc nếu Bắc Kinh hoàn thiện năng lực tự sản xuất chip. “Thỏa thuận này cho Trung Quốc thời gian cần thiết để triển khai AI trên quy mô lớn trong vài năm tới,” Matt Sheehan, chuyên gia của chương trình châu Á tại Carnegie Endowment for International Peace, nhận định. Đây là nguồn bổ sung quan trọng cho năng lực sản xuất nội địa mà Trung Quốc chưa thể đáp ứng, ít nhất trong vài năm tới.
Những người ủng hộ nới lỏng hạn chế cho rằng cách này sẽ giữ cho Trung Quốc vẫn phụ thuộc phần nào vào Nvidia, qua đó tăng sức ảnh hưởng của công nghệ Mỹ trên thị trường toàn cầu. Họ lập luận nếu cấm Nvidia, Trung Quốc sẽ càng đẩy nhanh nỗ lực tự chủ sản xuất chip. Thế nhưng, thực tế cho thấy Bắc Kinh sẽ không chậm lại, vì họ hiểu chỉ cần một thay đổi nhỏ trong quyết định của ông Trump, mọi thứ sẽ lại hỗn loạn.
