Tháng 7.2024, tổng thống Mỹ Joe Biden từ chỗ là
gánh nặng lớn nhất của đảng Dân chủ trở thành
người hùng lớn nhất của họ. Khi bày tỏ quyết tâm
muốn ở lại lâu hơn nữa, ông đứng trước nguy cơ hủy
hoại phần lớn thiện cảm và lòng mến mộ ông đã
giành được từ người dân Mỹ suốt hơn 50 năm qua.
Nhưng khi rút lui, ông đã định nghĩa lại vai trò của
mình chỉ sau một đêm và trở thành biểu tượng cho
lòng yêu nước. “Tôi kính ngưỡng vai trò tổng thống,
nhưng tình yêu với đất nước của tôi còn lớn hơn,”
ông nói trong bài phát biểu ở phòng Bầu dục.
Diễn tiến đó thể hiện một trong những quyết
định khó khăn nhất khi nắm quyền lực trong tay:
Biết khi nào thì phải buông bỏ. Để vươn lên đỉnh
cao, người ta nhiều khi phải hy sinh suốt nhiều thập
kỷ—trong trường hợp ông Biden là ba lần ra tranh
cử vào Nhà Trắng. Ra đi quá sớm sẽ để lại hối tiếc
sâu sắc về những gì còn dang dở. Nhưng ở lại quá
lâu có thể hủy hoại di sản vốn đã rất nhọc công mới
gầy dựng được.
Biết được khi nào cần buông bỏ là cả một nghệ
thuật, mà trong thế giới kinh doanh, thường là điều
phải cân nhắc giữa không khí thoải mái và kín đáo
của các văn phòng hội đồng quản trị hay lãnh đạo
công ty, với các chi tiết được làm rõ cùng các trợ lý
và những người tâm phúc. Ở Washington thì không
như vậy. Quyết định của ông là ví dụ được mất lớn
nhất trong lịch sử hiện đại về những tính toán kiểu
này, nhưng nó diễn ra gần như công khai. Đó là lời
nhắc nhở sống động rằng những ai đã vươn lên đỉnh
cao—đầy quyết tâm vì thành tích quá khứ lâu dài phải
đưa ra những quyết định khó khăn—rất thường xuyên
phán đoán sai khi xem xét nhiệm kỳ của chính họ.
Sai lầm đầu tiên trong khâu kế nhiệm thường
xuất hiện khi nhà lãnh đạo vi phạm thời hạn chót do
chính mình đặt ra. Trong chiến dịch tranh cử năm
2020, các trợ lý của ông Biden đã cài cắm ý tưởng
với truyền thông rằng ứng viên của họ sẽ là tổng
thống chỉ một nhiệm kỳ, khi họ nói với Politico: “Khó
thể hình dung ông ấy sẽ tái tranh cử vào năm 2024,
khi ông ấy sẽ là tổng thống đầu tiên ngoài tuổi
tám mươi.” Hóa ra là không khó hình dung như vậy.
Chúng ta không biết thay đổi gì đã khiến ông Biden
nghĩ rằng ông đủ sức làm thêm bốn năm nữa, nhưng
quả có biết ông lẽ ra nên nghe theo bản năng lúc
đầu của mình.
