Sự phân mảnh thị trường dầu mỏ khiến dầu thô vừa rẻ vừa đắt
Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang phân mảnh khi chi phí vận chuyển tăng vọt, khiến giá dầu chênh lệch mạnh giữa các khu vực.
Tác giả: Javier Blas
Cũng như bất động sản, thị trường dầu mỏ phụ thuộc trước hết vào vị trí. Thị trường dầu mỏ chưa bao giờ thực sự mang tính toàn cầu, mà chỉ là một tập hợp lỏng lẻo của các nguồn cung theo khu vực. Khi giá cả phân kỳ, các lô dầu thường được chuyển đến nơi có lợi nhuận cao nhất. Nhưng khi cước vận chuyển tăng lên mức quá đắt đỏ, dòng chảy dầu giữa các khu vực đã bị gián đoạn. Kết quả là thị trường dầu mỏ đang phân mảnh.
Cán cân cung cầu trên toàn thế giới, yếu tố trước đây từng quyết định cái mà người ta gọi là giá dầu toàn cầu, nay không còn ảnh hưởng như trước. Thay vào đó, những đặc điểm riêng của từng khu vực đang quyết định giá tại địa phương. Dầu thô có giá đắt đến mức khó tin ở những nơi thiếu hụt, nhưng được giao dịch với mức giá hời tại các khu vực dư cung. Vì vậy, dầu có thể vừa đắt vừa rẻ trong cùng một thời điểm.
Tác động này thể hiện rõ khi xem xét giá một thùng dầu ở từng nơi. Dầu thô Biển Bắc được giao đến Rotterdam có giá khoảng 125 USD, dao động tùy thời điểm. Dầu đá phiến Mỹ tại Vịnh Mexico có giá khoảng 100 USD. Dầu thô Canada tại Trung Tây Mỹ có giá khoảng 70 USD. Còn dầu thô Oman được vận chuyển đến miền nam Trung Quốc có giá gần 150 USD.
Trước chiến tranh tại Iran, chênh lệch giá giữa các khu vực thường không vượt quá vài USD, phần lớn do khác biệt về chất lượng giữa các loại dầu thô thay thế. Nhưng cước vận chuyển đang làm méo mó thị trường. Dù giá cước đã giảm so với mức cao kỷ lục trong những ngày gần đây, chúng vẫn ở mức cực kỳ cao. Theo phép tính ước lượng của tôi về mức trung bình toàn cầu, chi phí vận chuyển một thùng dầu thô hiện vào khoảng 20 đến 25 USD, so với chưa đến 3 USD trước khi chiến tranh tại Iran bắt đầu. Sự xáo trộn do đó khiến các khu vực dư cung, như châu Mỹ, phải chịu mức giá thấp hơn nhiều so với những khu vực thiếu hụt, như châu Âu và Đông Á.
