Công ty này thay đổi vĩnh viễn diện mạo ngành giải trí. Giờ đây, cuộc cạnh tranh phát trực tuyến đích thực đang buộc nó phải tự thay đổi chính mình
Tác giả: Lucas Shaw
Khoảng giữa trưa thứ Tư ngày 16.3, hàng trăm nhân viên công ty Netflix tập trung tại tầng hai khách sạn Anaheim Hilton chờ đón tin vui. Công ty này phất lên trong thời kỳ đại dịch. Năm 2020 Netflix có thêm 36,6 triệu khách hàng, một con số kỷ lục, và việc mạnh tay đầu tư vào nội dung gốc đã gặt hái lợi nhuận vào năm 2021 với chương trình phim truyền hình hình sự Lupin của Pháp và chương trình phim truyền hình kinh dị Squid Game (Trò chơi Con mực) của Hàn Quốc, hai trong số những chương trình nổi tiếng nhất của nó từ trước đến nay. Netflix cũng gặt hái thành công mang tính đột phá tại các lễ trao giải lớn nhất của Hollywood: đạt hai trong ba giải Emmy hàng đầu và nhận được 27 đề cử Oscar, nhiều nhất so với bất kỳ công ty nào. Vài năm kể từ khi những cuộc chiến phát trực tuyến nổ ra, có vẻ như Netflix không chỉ vượt qua được mà còn nổi lên mạnh mẽ hơn.
Đồng giám đốc điều hành Ted Sarandos, người biến Netflix thành công ty có thế lực đạt nhiều giải thưởng, bước lên sân khấu khai mạc cuộc họp đánh giá kinh doanh hằng năm của công ty sau một video ngắn và hấp dẫn tóm lược nhiều phim bom tấn của Netflix. Nhưng ngay sau khi ông nhường sân khấu cho Spencer Wang – phó chủ tịch phụ trách tài chính, quan hệ cổ đông và phát triển công ty, bầu không khí trong phòng họp bỗng chùng xuống, theo lời kể của hai người tham dự họp nhưng không được phép nói về cuộc họp đó. Tăng trưởng của Netflix gặp trục trặc trong những tháng gần đây, khiến công ty lần đầu tiên mất lượng thuê bao kể từ năm 2011. Khi các giám đốc lên sân khấu tiếp theo Wang phác họa biện pháp họ có thể thực hiện nhằm đảo ngược tình thế, nhiều nhân viên bắt đầu hiểu Netflix đang gặp khó khăn. Thành công vượt bậc trong lịch sử 25 năm của công ty truyền cho nhân viên niềm tin rằng nó chẳng bao giờ có thể thua lỗ. Từ dịch vụ DVD-by-mail [cho thuê DVD gửi theo đường bưu điện] nhỏ bé ở Los Gatos, California, Netflix nhìn trước được tương lai hết lần này đến lần khác, vượt xa các đối thủ lớn hơn để tái tạo Hollywood theo hình ảnh của nó. Như mọi người nhớ lại, đây là lần đầu tiên ban lãnh đạo của Netflix nói rằng sự cạnh tranh đang ảnh hưởng tiêu cực đáng kể đến hoạt động phát trực tuyến của công ty.
Hastings tại một trung tâm phân phối ở San Jose vào năm 2001, khi đĩa DVD còn phổ biến. Ảnh: Paul Sakuma/Ảnh AP
Một tháng sau, các giám đốc của công ty chia sẻ những tin tức thậm chí còn xấu hơn với các nhà đầu tư trong cuộc họp đánh giá kết quả kinh doanh hằng quý: Công ty có thể mất khoảng hai triệu thuê bao trong quý 2, gấp 10 lần số khách hàng bị mất trong quý 1. Sarandos và đồng giám đốc điều hành Reed Hastings đổ lỗi do một vài yếu tố – như cạnh tranh gia tăng, việc chậm ứng dụng hệ thống TV kết nối internet và sự rút lui khỏi Nga sau cuộc xâm lược Ukraine – đồng thời cố gắng cam đoan với nhà đầu tư rằng tình trạng đáng buồn này mang tính ngắn hạn. Nhưng cách đó chẳng hiệu quả gì; nhà đầu tư hoảng loạn. Ngày hôm sau, cổ phiếu Netflix lao dốc 35%, giá trị vốn hóa bốc hơi hơn 50 tỉ đô la. Cổ phiếu của hãng tiếp tục giảm trong những tuần tiếp theo, phục hồi chút ít sau khi Netflix báo cáo trong quý 2 chỉ mất một triệu khách hàng chứ không phải hai triệu. “Chúng tôi bớt phấn khích khi nhận được kết quả đỡ tồi tệ hơn đó,” Hastings nói trong cuộc điện đàm với nhà phân tích vào tháng 7.
Với 221 triệu thuê bao và ở vị trí dẫn trước rất xa trong cuộc cạnh tranh trên hầu như tất cả các thị trường lớn, Netflix hiện vẫn là dịch vụ phát trực tuyến phổ biến nhất thế giới với cách biệt lớn. Bất chấp thái độ hoài nghi lặp lại gần đây của phố Wall, hoạt động phát trực tuyến vẫn đang trên đà tăng trưởng. Song thời kỳ bùng nổ ban đầu của công ty đã qua, và cùng với nó là mức định giá ngất trời. Nhiều năm ròng, phố Wall coi Netflix như công ty khởi nghiệp công nghệ cực kỳ tham vọng chứ chẳng phải gã khổng lồ truyền thông như Walt Disney hay Paramount Global. Nhà đầu tư từng reo hò cổ vũ khi Hastings và Sarandos vay mượn để cạnh tranh bằng cách đốt nhiều tiền hơn số tiền công ty kiếm được. Giờ đây, họ thấy một công ty đã trưởng thành phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng tăng từ các lựa chọn thay thế rẻ hơn. Họ bắt đầu nghi ngại liệu phát trực tuyến thậm chí có phải là ngành kinh doanh tốt hay không. Netflix phải sa thải hàng trăm nhân viên và cho thuê diện tích văn phòng không dùng đến. Công ty cũng cam kết trì hoãn chi tiêu cho việc lập chương trình – dù rằng không cắt bớt – và tạm gác lại hàng chục dự án phim và truyền hình.
