Từ hơn hai ngàn năm trước, những điểm thắt hẹp trên biển đã từng định đoạt số phận các đế chế. Năm 405 trước Công nguyên, đạo quân Sparta dưới quyền Lysander đã chặn tuyến vận tải ngũ cốc qua khu vực nay là Dardanelles, cắt nguồn lương thực sống còn của Athens. Khi lương thực bị phong tỏa, một đế chế hàng hải hùng mạnh rơi vào khủng hoảng và buộc phải đầu hàng. Lịch sử đó, theo nhiều nhà nghiên cứu, không chỉ là một câu chuyện cổ đại mà còn phản chiếu cách thế giới hiện đại phụ thuộc vào những “cổ chai” tương tự trên đại dương.
Ngày nay, thương mại toàn cầu vẫn vận hành qua một mạng lưới các tuyến hàng hải dài hàng chục ngàn km, nhưng lại bị siết lại tại một số eo biển và kênh đào chiến lược. Những điểm này, vốn được gọi là chokepoints, trở thành nơi tập trung rủi ro lớn nhất của hệ thống thương mại toàn cầu. Khi tàu bè buộc phải đi qua các vùng biển hẹp, nguy cơ bị gián đoạn bởi xung đột quân sự, cướp biển hoặc cạnh tranh địa chính trị luôn hiện hữu.
Trong vài năm gần đây, căng thẳng tại Eo biển Hormuz đã khiến tính dễ tổn thương đó bộc lộ rõ rệt hơn bao giờ hết. Sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào tháng 2, Tehran tuyên bố kiểm soát hoàn toàn tuyến đường biển chiến lược này. Washington sau đó áp đặt các biện pháp phong tỏa đối với các cảng biển Iran, làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp tại khu vực vốn vận chuyển một phần lớn dầu mỏ toàn cầu.
Chuỗi phản ứng từ khu vực này nhanh chóng lan rộng ra thị trường năng lượng. Giá dầu biến động mạnh, chi phí vận tải tăng và các tập đoàn logistics buộc phải đánh giá lại toàn bộ cấu trúc tuyến đường của mình. Ngay cả khi chưa có một cuộc phong tỏa toàn diện, sự bất định tại Hormuz cũng đủ để tạo ra hiệu ứng lan tỏa tới chuỗi cung ứng toàn cầu.
