Hành trình VinFast đặt chân đến Nasdaq như một vị du khách trên sa mạc đang tìm nguồn nước. Giữa những thách thức về dòng vốn, hãng xe của Việt Nam đặt mục tiêu sớm có lãi "trong vài năm tới"
Tác giả: Quỳnh Lê
Dạo quanh những con hẻm tại Chapel Hill, Bắc Carolina, ông David Witsell, 61 tuổi, nhận ra nhiều thay đổi quanh nơi ông sống. Khi Bắc Carolina ngày một nhộn nhịp, chứng kiến những gã khổng lồ công nghệ quen thuộc như Google Cloud, Apple, hay Google Fiber có mặt, một cái tên xa lạ với vị bác sĩ người Mỹ về hưu này: VinFast. “Sự hiện diện của VinFast ở đây khiến tôi rất tò mò,” ông David Witsell chia sẻ.
Từ giữa tháng Tám, VinFast không còn xa lạ với người theo dõi thị trường tài chính ở Mỹ, khi cổ phiếu VFS của công ty này niêm yết trên sàn Nasdaq thông qua hình thức sáp nhập công ty mua lại theo mục đích đặc biệt (SPAC). Trong bốn tuần giao dịch với nhiều biến động, mà lúc cao nhất lên tới 93 đô la Mỹ cho một cổ phiếu, cái tên VinFast xuất hiện trên nhiều phương tiện truyền thông quốc tế. “Cơn sốt SPAC tưởng chừng như đã qua, nên tôi rất bất ngờ khi nhìn vào cổ phiếu của VinFast,” ông David Whiston, nhà phân tích chiến lược tại Morningstar nói với Bloomberg Businessweek Việt Nam.
“Mục tiêu chính của chúng tôi là trở thành công ty niêm yết tại Mỹ,” bà Lê Thị Thu Thủy, tổng giám đốc VinFast trả lời phỏng vấn qua thư điện tử. “Việc sáp nhập SPAC cho phép chúng tôi đạt được mục tiêu này.” Thời điểm VinFast niêm yết, độ quan tâm đến SPAC không còn nóng như hai năm trước, song xe điện, sản phẩm mà VinFast quyết định tập trung sản xuất vào năm 2020, vẫn là đề tài thu hút mối quan tâm không chỉ ở thị trường chứng khoán, mà còn cả ngành công nghiệp xe hơi. Các doanh nghiệp lâu năm trong ngành đều có kế hoạch sản xuất xe điện nếu không muốn bị tụt hậu. Và những người thay đổi cuộc chơi đều là các tên tuổi mới như Tesla, BYD. Trong khi hai doanh nghiệp, một của Mỹ, một của Trung Quốc, có lợi thế về thị trường tiêu thụ, VinFast không có lợi thế như vậy. Do quy mô thị trường trong nước nhỏ, buộc VinFast “phải ra nước ngoài,” theo tiến sĩ Khương Quang Đồng, người có hơn 35 năm làm việc trong ngành ô tô ở châu Âu.
Tại đại hội cổ đông thường niên hồi năm 2020, ông Phạm Nhật Vượng, chủ tịch Vingroup - công ty mẹ của VinFast phát biểu rằng, Mỹ là thị trường mà doanh nghiệp xe điện này muốn vào. “Thị trường Mỹ giống như một phép thử,” ông Vượng nói. Bên cạnh hoạt động giới thiệu các mẫu xe điện ở Mỹ, VinFast cũng cấu trúc lại, đáp ứng những quy định của doanh nghiệp nước ngoài khi niêm yết tại Mỹ.
Vingroup chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp 51,52% trong công ty Sản xuất và Kinh doanh VinFast cho công ty VinFast Trading and Investment - công ty con của Tập đoàn Vingroup có trụ sở chính tại Singapore. Công ty ở Singapore này đã ký thỏa thuận khung với Credit Suisse (Singapore) để thu xếp các đợt phát hành, chào bán chứng khoán cho VinFast vào tháng 5.2022. Bảy tháng sau, VinFast nộp hồ sơ đăng ký theo mẫu F-1 lên ủy ban Giao dịch Chứng khoán Mỹ (SEC) để phát hành cổ phiếu phổ thông lần đầu ra công chúng (IPO) tại Mỹ. Sau khi Credit Suisse ở Thụy Sĩ phải sáp nhập với UBS, cuối tháng 5.2023, VinFast rút đơn đăng ký IPO. Thay vào đó, họ chọn niêm yết cổ phiếu tại Mỹ thông qua SPAC với Black Spade. Với mức định giá 27 tỉ đô la trong thỏa thuận, đây là giao dịch SPAC lớn thứ ba trong lịch sử, theo dữ liệu của Bloomberg. Giám đốc điều hành Raymond James & Associates, ông Pavel Molchanov cho rằng thành công này đã mang lại cho VinFast vị thế đáng kể. “Đây là ví dụ hiếm hoi về một doanh nghiệp Việt Nam niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán quốc tế lớn,” ông nói.
