Nửa năm đầu tiên của tổng thống Donald Trump trôi qua cùng với những quyết định có thể thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như cách mà các doanh nghiệp ở khắp năm châu vẫn hợp tác. Cú sốc thuế quan, một trong những chính sách gây ra ảnh hưởng nhất tới doanh nghiệp Việt Nam, nhìn ở một góc độ khác, lại chính là động lực mạnh mẽ, buộc doanh nghiệp Việt Nam phải kiên định hơn trong chiến lược củng cố nội lực.”
Ở thời điểm hiện tại, khi ông Trump công bố mức thuế áp cho phần lớn các đối tác thương mại, chúng ta sẽ thấy, dường như tất cả đều trong vùng xoáy ảnh hưởng. Việt Nam, khi so sánh với các quốc gia láng giềng trong khu vực, dù mức thuế đối với Việt Nam cao hơn một chút, nhưng tổng hoà với những yếu tố về môi trường kinh doanh, chi phí nhân công… vẫn là một trong những thị trường ổn định về cả môi trường kinh doanh. Điều này tạo ra một lợi thế trong ngắn hạn cho quốc gia.
Tuy nhiên, thuế quan khiến doanh nghiệp FDI phải suy nghĩ lại về chuỗi cung ứng, nếu họ không muốn tiếp tục rơi vào tình trạng lo lắng mỗi khi có thay đổi phát đi từ Nhà Trắng. Mức thuế 20% này được nhận định là chưa có tác động lớn đến sự dịch chuyển của nhà đầu tư, nhưng sẽ là một phép thử, đòi hỏi Việt Nam phải cải thiện năng lực sản xuất, tăng tỉ lệ nội địa hóa, đầu tư vào R&D, phát triển thương hiệu Việt, đồng thời tiếp tục cải cách thể chế và minh bạch hóa thị trường. Các khách hàng thuộc doanh nghiệp nước ngoài của chúng tôi cũng ít nhiều có điều chỉnh trong chiến lược, bởi họ cần xác định đâu là thị trường có thể gắn bó lâu dài, và quan trọng hơn là thị trường nào có thể phản ứng ngay với những điều được xem là “ngoại lệ của thị trường.”
Xu hướng đầu tiên của các doanh nghiệp FDI là khu vực hóa chuỗi cung ứng, nhấn mạnh về tính linh động của các nhà mua hàng trên thế giới về chuỗi cung ứng. Thay vì toàn cầu hóa như trước, chuỗi cung ứng đang dần chuyển dịch theo hướng khu vực hóa. Nếu khách hàng có kênh phân phối tại thị trường nào, họ sẽ ưu tiên tìm kiếm kênh sản xuất ở thị trường đó. Ví dụ, các khách hàng nhập hàng hóa vào khu vực Bắc Mỹ sẽ ưu tiên tìm kiếm nhà cung ứng ở Mexico, Canada, hoặc thậm chí Nam Phi để tối ưu hóa chi phí logistics và lao động, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm. Ngược lại, đồng thời họ cũng sẽ mở rộng kênh phân phối ở thị trường châu Á để tận dụng các lợi thế chuỗi cung ứng và phát triển mạng lưới cung ứng tại khu vực này. Việt Nam của chúng ta đang nổi lên như một trung tâm (hub) lý tưởng, cùng với một số quốc gia có Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Việt Nam.
