JT Belnap làm việc trong vai trò nhà quản lý tài sản tại bang Idaho suốt gần 20 năm qua, chuyên hỗ trợ khách hàng tích lũy và lập kế hoạch nghỉ hưu. Vào tháng Sáu, trong một cuộc họp định kỳ với khách hàng, Belnap hỏi: "Có thay đổi gì kể từ lần gặp nhau tám ngày trước không anh?" Vị khách hàng trả lời: "À, có vẻ như tôi vừa giàu thêm một triệu đô la Mỹ." Người đàn ông này làm việc cho Micron Technology, công ty có trụ sở tại thành phố Boise, chuyên sản xuất chip máy tính từ thập niên 1970. Nhờ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và nhu cầu tiêu thụ chip khổng lồ của nền kinh tế, cổ phiếu Micron tăng vọt gần 700% trong năm qua, biến nhiều khách hàng của công ty tư vấn tài chính Treasure Valley Financial Planning thành triệu phú chỉ sau một đêm, ít nhất là trên giấy tờ.
Micron là một trong những đơn vị tuyển dụng tư nhân lớn nhất tại bang Idaho. Nhân viên của hãng được mua cổ phiếu công ty với giá chiết khấu và nhiều người sở hữu quyền chọn cổ phiếu, do đó sự bứt phá thần tốc của nhà sản xuất chip này được cảm nhận rõ rệt trên toàn bang. Belnap đã chứng kiến toàn bộ câu chuyện diễn ra trong thời gian thực: "Một quý ông bước vào văn phòng và nói: 'Tôi luôn ao ước có một chiếc xe bán tải hầm hố, loại siêu đắt đỏ ấy. Bình thường, tôi chẳng đời nào chịu chi từ 80 ngàn đến 100 n gàn đô la cho một chiếc xe. Tôi luôn nghĩ điều đó thật ngớ ngẩn.'" Nhưng nhờ số cổ phiếu Micron nắm giữ, người đàn ông này đã đạt được mục tiêu tích lũy nghỉ hưu trước hàng thập kỷ so với dự tính. Belnap nói với ông rằng giấc mơ đó giờ hoàn toàn nằm trong tầm tay. "Anh ấy đi thẳng đến đại lý địa phương và chốt mua một chiếc xe luôn," Belnap vừa cười vừa kể. Một nữ triệu phú mới nổi khác thì thực hiện vài khoản quyên góp lớn cho các quỹ từ thiện và đưa các cháu gái đi chơi công viên Disneyland. "Bạn có thể thấy rõ dòng tiền này đang lan tỏa vào nền kinh tế," ông nói.
Các nhà kinh tế học gọi sự lan tỏa đó là "hiệu ứng giàu có" và đặt giả thuyết rằng đây chính là yếu tố cốt lõi giúp nền kinh tế Mỹ duy trì sức chống chịu đáng kinh ngạc trong những năm gần đây, bất chấp nhiều cơn gió ngược đôi khi rất dữ dội. "Hiệu ứng giàu có là khái niệm cho rằng khi giá trị tài sản tăng lên, dù là giá nhà hay giá cổ phiếu, người dân sẽ cảm thấy thoải mái hơn trong việc mở rộng hầu bao," Bernard Yaros tại Oxford Economics, công ty tư vấn và dự báo kinh tế, cho biết.
Nói một cách đơn giản, khi mọi người thấy tài sản của mình gia tăng trên giấy tờ, họ cảm thấy dư dả. Trong trường hợp này, ông Yaros nhận định, rất nhiều người đang chứng kiến danh mục đầu tư cổ phiếu của họ tăng trưởng và thị trường liên tục phá vỡ hết kỷ lục này đến kỷ lục khác, phần lớn được thúc đẩy bởi sự tăng trưởng phi mã của một nhóm nhỏ các công ty công nghệ. "Chúng ta có lẽ nên gọi đây là 'hiệu ứng AI,'" ông nói.
