Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu COP-28 của Liên hợp quốc, dù không trực tiếp khẳng định "loại bỏ”, nhưng đã đưa ra cam kết mang tính lịch sử về việc "chuyển đổi" từ nhiên liệu hóa thạch sang các lựa chọn thay thế sạch hơn, đặc biệt là năng lượng tái tạo. “Quá trình chuyển đổi năng lượng hóa thạch” đề cập đến việc ngừng sử dụng than và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng không (net-zero) vào năm 2050, như đã nêu trong thông cáo chung. Các khoản trợ cấp cho nhiên liệu hóa thạch được yêu cầu ngừng ngay lập tức.
Cùng lúc, có quan điểm trong giới kinh tế gia quốc tế cho rằng nền kinh tế toàn cầu sắp bước vào giai đoạn mới gọi là "siêu chu kỳ" - một thời kỳ tăng trưởng kinh tế kéo dài với nhu cầu hàng hóa mạnh mẽ, giúp tăng cường giá cả và thúc đẩy việc làm. Tuy nhiên, khác với tăng trưởng sản lượng GDP, phát triển kinh tế bền vững bao gồm những tiến bộ về giáo dục, chăm sóc sức khỏe, điều kiện sống và nâng cao chất lượng kinh tế, thể chế.
Thách thức lớn của Việt Nam là cùng lúc đặt mục tiêu công nghiệp hóa vào năm 2030 thành công và đạt net-zero vào năm 2050. Dựa trên phân tích do Công cụ phân tích khí hậu của viện Tài nguyên Thế giới (WRI CAIT), năng lượng chịu trách nhiệm cho 66% tổng lượng khí thải hàng năm, nông nghiệp chiếm 23%. Hai lĩnh vực này chiếm 89% lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Do đó, Việt Nam cần tiến hành cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực nông nghiệp và năng lượng xanh, để có thể đạt mục tiêu thách thức như trên. Đáng chú ý là Việt Nam sở hữu lợi thế về năng lượng gió, mặt trời và thủy điện, do vậy không thể bỏ qua lợi thế này. Tầm quan trọng của Chuyển đổi Công bằng nhằm đạt được các mục tiêu về khí hậu đã được nhấn mạnh trong COP-28, trong đó đảm bảo nguồn tài chính (xanh) là cần thiết để tạo điều kiện cho quá trình chuyển đổi suôn sẻ và đảm bảo thực hiện một cách công bằng các cam kết về net-zero.
CÔNG NGHỆ DẪN DẮT
Công nghệ xanh đóng vai trò then chốt trong chuyển dịch nền kinh tế bền vững và không phát thải. Công nghệ xanh bao gồm các phương pháp, sản phẩm và dịch vụ đổi mới giúp giảm tác động đến môi trường và tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên. Những công nghệ sản xuất năng lượng tái tạo và thân thiện với môi trường này có thể biến đổi các ngành công nghiệp và tạo ra một tương lai bền vững hơn. Công nghệ xanh có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, y tế công cộng và bảo vệ môi trường ở các quốc gia đang phát triển. Tuy vậy, các nước kém phát triển hơn đối diện với các vấn đề về tài chính, công nghệ và cơ sở hạ tầng thường cản trở việc triển khai công nghệ xanh. Để phát triển bền vững, chính phủ cần ưu tiên điều tiết nguồn vốn đi đúng hướng trong khi tận dụng sự hỗ trợ của quốc tế về tài chính và chuyển giao công nghệ qua chiến lược ngoại giao kinh tế khéo léo.
