Tẩy chay Israel, Malaysia lập thương hiệu thức nhanh riêng
Cuộc chiến Israel-Hamas khơi mào một trào lưu lòng trung thành tiêu dùng siêu địa phương mới mẻ trong thế giới Hồi giáo. Trào lưu này không hề có dấu hiệu đảo ngược, kể cả khi một thỏa thuận ngừng bắn mong manh đã đạt được.
Tác giả: Ram Anand và Kok Leong Chan
Đó là một buổi chiều thứ Bảy vào mùa Hè năm 2024, và mấy đứa con của Lailatul Sarahjana Mohd Ismail lại đòi đi McDonald’s. Nhưng Lailatul, giống như nhiều người Hồi giáo khác ở Malaysia, đang tẩy chay chuỗi thức ăn nhanh này và các thương hiệu Mỹ khác do Mỹ ủng hộ Israel. Lựa chọn đạo đức đó, trong tình đoàn kết với người dân Gaza, không thể đẩy lùi cơn thèm gà rán của các con cô, đó cũng là một trong những món phổ biến nhất của chuỗi nhà hàng Mỹ tại quốc gia này. Khi tiếng đòi hỏi đùi gà giòn tan ngày càng lớn, Lailatul tạm thời dẹp bỏ bất đồng bằng cách tự rán gà ở nhà. Và sau đó cô đã đi thêm một bước nữa.
Tin rằng có lẽ hàng ngàn, nếu không phải hàng triệu, người Malaysia khác cũng thèm món tương tự nhưng tránh xa các thương hiệu quốc tế được cho là có liên hệ với Israel hoặc đồng minh thân cận của nước này là Mỹ, cô đã cho ra mắt đối thủ cạnh tranh quy mô nhỏ của riêng mình với chuỗi nhà hàng siêu hạng. Chỉ hơn một năm sau, Ahmad’s Fried Chicken, thương hiệu mà Lailatul và chồng, Mohd Taufik Khairuddin, khởi nghiệp từ một xe tải bán đồ ăn, đã phát triển lên 35 cửa hàng. Đến cuối năm 2026, con số sẽ tăng lên khoảng 110.
Trên khắp quốc gia Đông Nam Á quy mô dân số 34 triệu người, khoảng 2/3 là người Hồi giáo, khách hàng đã tẩy chay các chuỗi nhà hàng toàn cầu để thể hiện tình đoàn kết với Palestine, thúc đẩy sự bùng nổ các thương hiệu địa phương. Ví dụ, chuỗi cà phê Malaysia Zuspresso, từng có ít địa điểm hơn Starbucks tại nước này vào năm 2023, đã tăng gấp đôi số lượng cửa hàng vào năm ngoái khi Starbucks thu hẹp lại; ngày nay, chuỗi Zus Coffee là nhà cung cấp cà phê lớn nhất ở Malaysia với hơn 700 cửa hàng bán cà phê latte bí đỏ và các loại đồ uống pha trộn hương vị địa phương như dừa và đường thốt nốt.
Tại Ahmad’s Fried Chicken. Nguồn: Courtesy Ahmad’s Fried Chicken
Ngay cả khi triển vọng về một kế hoạch hòa bình ở Trung Đông đang gia tăng, quyết định chuyển đổi của người tiêu dùng sang các lựa chọn thay thế trong nước có tính chất lâu dài. “Thay đổi là lâu dài,” Adib Zalkapli, người sáng lập Viewfinder Global Affairs, công ty tư vấn địa chính trị chuyên theo dõi các xu hướng khắp Đông Nam Á, cho biết. “Chính trị hay cụ thể là các sự kiện ở Palestine chắc chắn là một yếu tố chính thúc đẩy người tiêu dùng tới các thương hiệu thay thế. Palestine là vấn đề chính sách đối ngoại quan trọng nhất trong chính trị Malaysia.”
