Đợt lao dốc bất ngờ của thị trường cổ phiếu vào thứ Sáu vừa qua, sau chuỗi tháng ngày tăng trưởng liên tục, đang làm dấy lên những lo ngại mới rằng việc đồng loạt tháo chạy khỏi các vị thế giao dịch quá tập trung có thể khiến thị trường tổn thất nặng nề hơn.
Trước khi xảy ra đợt bán tháo đầy đau đớn này, thị trường chứng khoán đã liên tục xô đổ các kỷ lục để đạt mức cao nhất mọi thời đại, bất chấp bối cảnh nhiều cuộc chiến tranh đang diễn ra và bóng ma lạm phát tăng cao. Tuy nhiên, khi một nhóm cổ phiếu bán dẫn thúc đẩy mức tăng trưởng vượt trội cho làn sóng AI, tài sản của các quỹ ETF đòn bẩy chạm tới những đỉnh cao mới và mức độ phân tán biến động (volatility dispersion) vẫn ở mức cao, những câu hỏi bắt đầu đặt ra xoay quanh rủi ro tập trung (concentration risk) và cách nó có thể khuếch đại làn sóng áp lực tiếp theo lên thị trường.
Một vấn đề cốt lõi đang trở thành tâm điểm là bản chất của mô hình quỹ phòng hộ đa chiến lược (multi-strategy hedge fund). Tại đây, các nhà quản lý danh mục đầu tư ở các quỹ khác nhau thường có xu hướng gom chung vào các vị thế giao dịch giống nhau (crowded trades). Mặc dù việc quản lý rủi ro tập trung ở cấp độ nội bộ từng quỹ rất nghiêm ngặt, nhưng rủi ro gom chung vị thế từ bên ngoài trong các giao dịch phái sinh phi tập trung (OTC) lại rất khó để nắm bắt một cách toàn diện.
Một báo cáo gần đây từ quỹ phòng hộ Adapt Investment Managers đã nhấn mạnh rủi ro gom chung vị thế này. Họ đưa ra một kịch bản giả định khi nhiều nhóm đầu tư (pod) thuộc các quỹ đa chiến lược khác nhau cùng đặt cược vào một vị thế giao dịch. Lúc này, việc thanh lý tài sản của một nhóm nhỏ hơn hoàn toàn có thể kích hoạt hiệu ứng domino lên các đối thủ lớn hơn, làm trầm trọng thêm tác động tiêu cực đến thị trường khi vị thế giao dịch đó bị tháo dỡ.
