Từ trước đến nay, giới đầu tư tổ chức luôn được ca ngợi là biết cách “tiêu tiền thông minh”, còn nhà đầu tư cá nhân thì bị xem là ngây thơ và thiếu hiểu biết. Tôi chưa bao giờ tin vào cách gọi đó. Không phủ nhận rằng các nhà đầu tư cá nhân đôi khi hành động thiếu suy nghĩ, nhưng tôi cũng không cho rằng các quỹ hưu trí, quỹ tài trợ hay quỹ phòng hộ thực sự làm tốt hơn là bao.
Sự nghi ngờ đó càng được củng cố khi tôi đọc báo cáo mới nhất của State Street về danh mục của các nhà đầu tư tổ chức, tổng hợp hàng ngàn danh mục từ khắp nơi trên thế giới với giá trị lên đến hàng ngàn tỉ USD. Biểu đồ khiến tôi chú ý nhất là biểu đồ phân bổ cổ phiếu từ năm 2000, chủ yếu là cổ phiếu Mỹ. Nhìn chung, đây là một bức tranh điển hình của việc “mua đỉnh, bán đáy”, kiểu sai lầm mà giới đầu tư cá nhân thường bị chỉ trích.
Mức phân bổ cổ phiếu cao nhất đạt gần 60% vào thời kỳ bong bóng dot-com năm 2000. Sau đó, nó tụt xuống dưới 45% khi thị trường chạm đáy năm 2002, rồi phục hồi lên 57% ngay trước khủng hoảng tài chính 2008, để rồi lại giảm mạnh xuống dưới 40%. Điều đáng ngạc nhiên là sau gần hai thập kỷ và một chu kỳ tăng giá liên tục, tỉ trọng cổ phiếu của các nhà đầu tư tổ chức hiện mới chỉ tiệm cận mức trước khủng hoảng. Chẳng lẽ họ lại chậm chân thêm lần nữa?
Một phần của những biến động đó có thể đến từ việc giá cổ phiếu thay đổi, nhưng với mức độ lên xuống mạnh như vậy, tôi không nghĩ đó là lý do duy nhất. Nhiều khả năng, những “tay chơi thông minh” này đã hoảng sợ và bán tháo khi thị trường rơi tự do, rồi chỉ mua lại dần dần khi giá hồi phục. Dù nguyên nhân là gì, không có bằng chứng nào cho thấy “những nhà đầu tư lão luyện” này đã tranh thủ mua vào khi giá thấp.
