Không thể nào là trùng hợp ngẫu nhiên, đúng không? Trong hai tháng đầu năm nay, tổng thống Mỹ Donald Trump đã tấn công hai trong 12 thành viên OPEC, bắt tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào tháng Một và tiêu diệt đại giáo chủ Iran Ali Khamenei vào tháng Hai. Thuyết âm mưu và óc tò mò hợp lý hội tụ nơi câu hỏi dầu mỏ đóng vai trò trung tâm thế nào trong tất cả những diễn biến này. Người ta có cảm giác một người Mỹ bình thường sẽ nghĩ các hành động quân sự hiện nay được lên kế hoạch trong một căn phòng gồm 10 ông trùm dầu mỏ, 10 người Israel, Pete Hegseth cởi trần và Trump đầy bản năng.
Nhưng thật ra, giới doanh nghiệp dầu mỏ Mỹ đã cảm thấy rất lạ lùng khi họ lại một lần nữa xuất hiện trên các dòng tít về chiến tranh, với tấm biểu ngữ biểu tình “Không đổi máu lấy dầu” được phủi bụi để mang ra dùng lại. Tình hình quốc tế hiện đang làm suy yếu thành tựu lớn bậc nhất của ngành dầu mỏ trong thế kỷ này: Cuộc cách mạng dầu đá phiến. Kỹ thuật khoan và nứt vỡ thủy lực hiện đại không chỉ đưa nước Mỹ đến gần mức tự chủ về năng lượng mà còn theo thời gian, tạo ra cách thức kinh doanh dễ dàng và dễ dự đoán hơn. Các nhà sản xuất dầu và khí đốt khác buộc phải nhường chỗ cho khối lượng dầu và khí đốt tăng lên ồ ạt từ Mỹ. Trong lĩnh vực chính trị, các tổng thống Mỹ không còn phải ám ảnh với câu hỏi một hành động sẽ ảnh hưởng đến giá xăng tại trạm bơm thế nào. Theo đúng truyền thống vĩ cuồng kiểu Mỹ, phần còn lại của thế giới năng lượng giờ chỉ còn là các nhân vật phụ.
Tuy nhiên ở thời điểm này, chính các công ty dầu mỏ Mỹ mới cảm thấy họ đang giống như các nhân vật phụ, không chắc chắn mình nên đóng vai trò gì ở Venezuela, Iran và các quốc gia khác ở Trung Đông đang bị tổng thống Trump làm đảo lộn. Các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ đã gửi thông điệp rõ ràng tới thị trường rằng họ sẽ không (và có lẽ không thể) chạy theo những đợt tăng giá dầu ngắn hạn bằng cách chi tiêu vốn dài hạn để thúc đẩy sản lượng một cách đáng kể trong thị trường toàn cầu có quy mô 106 triệu thùng mỗi ngày. Các công ty dầu mỏ Mỹ cơ bản cũng cảm thấy không thoải mái khi bị coi là công cụ của chính sách đối ngoại. Khi ông Trump triệu tập các giám đốc điều hành dầu khí đến Nhà Trắng với hy vọng giành được cam kết giúp đảo ngược đà sụt giảm sản lượng dầu kéo dài hàng thập kỷ của Venezuela, CEO của Exxon Mobil, Darren, Woods đã làm ông thất vọng khi tuyên bố quốc gia này là nơi “không thể đầu tư.”
Để hiểu tại sao các hãng sản xuất dầu mỏ không mặn mà nhảy trở lại vào Venezuela (hoặc Iran, nếu chuyện đó xảy ra), cần một số bối cảnh lịch sử. Một nhà sáng lập công ty dầu mỏ gần đây giải thích với tôi rằng dầu mỏ là câu chuyện dài 180 năm của những người khai hoang và định cư. Công việc của người khai hoang là mở mang lãnh thổ; công việc của người định cư là sử dụng công nghệ để khai thác nhiều dầu và khí đốt hơn. Cùng nhau, những người khai hoang và người định cư giữ cho giá cả ổn định một cách đáng kinh ngạc và bác bỏ những dự báo rằng thế giới đang tiến gần đến đỉnh điểm sản xuất dầu mỏ.
