Gần như mọi ứng cử viên tổng thống kể từ thời Ross Perot đều đưa nhiệm vụ hồi sinh ngành sản xuất Mỹ vào chương trình nghị sự(1). Nhưng ít ai dựa vào lời hứa đó nhiều như Donald Trump. Một phần trong kế hoạch “làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” của ông là sản xuất nhiều thứ hơn ở Mỹ.
Kể từ chiến thắng của Trump năm 2016, nhiều người Mỹ đã nêu câu hỏi tại sao họ không làm vậy với nhiều hàng hóa cơ bản, chẳng hạn như quần áo. Theo cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS), các nhà máy dệt may đã cắt giảm khoảng 81% việc làm kể từ năm 1979. Phản xạ chính trị thường là đổ lỗi cho người nhập cư và áp thuế quan, nhưng triển vọng đưa sản xuất trở lại chính quốc, ít nhất là trong ngành may mặc, đối mặt với một rào cản căn bản hơn.
Vào thập niên 1960, hộ gia đình Mỹ trung bình dành 10% thu nhập hàng năm cho quần áo và giày dép, theo BLS và hiệp hội May mặc và Giày dép Hoa Kỳ, và khoảng 95% các mặt hàng đó được sản xuất trong nước. Ngày nay, con số đó là 4%, và gần 97% được sản xuất ở nước ngoài. Người Mỹ có nhiều đồ để mặc hơn bao giờ hết, nhờ chứng nghiện ngập quần áo giá rẻ. Và tủ đồ kích cỡ khiêm tốn với những bộ vest độn vai và váy xếp ly đã biến thành phòng thay đồ đầy ắp áo thun và quần jean. Những loại trang phục dễ sản xuất như vậy có nguy cơ cao trở thành hàng giá rẻ. Các hãng sản xuất hiện nay chủ yếu cạnh tranh về giá, khiến họ có biên lợi nhuận mỏng dính, từ đó tạo áp lực giảm lương.
Sản xuất những chiếc áo thun giá 10 USD và quần jean 30 USD không phải là con đường đáng tin cậy để người lao động Mỹ vươn lên trên nấc thang kinh tế. Với cuộc cách mạng robot trí tuệ nhân tạo đang cận kề, không rõ những công việc này có còn tồn tại trong tương lai không. Trong nghiên cứu năm 2017, các kinh tế gia Daron Acemoglu và Pascual Restrepo thấy rằng robot làm giảm đáng kể việc làm và tiền lương cho công nhân sản xuất trong khi tạo ra rất ít việc làm ở những nơi khác để bù đắp(2).
