Việt Nam thu hút vốn đầu tư nước ngoài chọn lọc hơn, từ cấp độ chính sách quốc gia đến thực thi địa phương.
Tác giả: Linh Chi
Trong chuyến công tác sang Mỹ trung tuần tháng 5, Thủ tướng Phạm Minh Chính lần lượt gặp lãnh đạo cấp cao của ba tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới là Intel, Apple và Google. Doanh nghiệp đầu tiên là nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ cao đầu tiên được cấp phép ở Việt Nam. Doanh nghiệp thứ nhì không đầu tư trực tiếp, song 31 nhà máy của các đối tác trong chuỗi cung ứng sản phẩm mang biểu tượng quả táo khuyết có mặt ở 14 tỉnh, thành phố Việt Nam. Tương tự như Apple, doanh nghiệp sở hữu công cụ tìm kiếm chiếm thị phần lớn nhất tại Việt Nam đang đóng góp gần 2.000 tỉ đồng tiền thuế, theo số liệu từ bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc. Thông điệp của vị nguyên thủ Việt Nam với các công ty công nghệ khá rõ ràng: mong muốn các tập đoàn mở rộng không chỉ về lượng mà còn chất, đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trên toàn cầu.
Intel và Apple là hai đại diện cho nhóm doanh nghiệp công nghệ lớn, thường được ví von với hình tượng đại bàng trong phát biểu của lãnh đạo cấp chính phủ, đại biểu quốc hội. Nhóm này là đối tượng Việt Nam quan tâm trong chiến lược dịch chuyển vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ các ngành thâm dụng lao động và vốn, sang ngành công nghệ, có hàm lượng giá trị gia tăng cao hơn trong gần một thập kỷ gần đây. Trên nền tảng chính sách của chính phủ, một số địa phương chủ động xây dựng chiến lược phù hợp để thu hút và giữ chân các nhà đầu tư FDI chất lượng. Điều này khác biệt với hoàn cảnh 15 năm trước, khi các địa phương thi nhau đưa ra các ưu đãi quá mức, đến nỗi nhóm nghiên cứu chính sách thuộc chương trình giảng dạy chính sách công của Fulbright, mô tả là “xé rào cuộc đua xuống đáy.”
Đầu tư nước ngoài đóng vai trò “’cú hích,’ vừa bổ sung nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển, vừa khơi dậy các nguồn lực trong nước, theo nhận xét về 30 năm thu hút FDI của bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, để đưa Việt Nam “vượt qua khó khăn, khủng hoảng.” 35 năm kể từ khi luật Đầu tư nước ngoài ra đời năm 1987, k
Đóng góp của khối doanh nghiệp có đầu tư nước ngoài vào hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
hu vực doanh nghiệp FDI đóng góp 72 tỉ đô la Mỹ trong tổng giá trị gần 115 tỉ đô la Mỹ hàng hoá xuất khẩu từ Việt Nam, tương đương tỉ lệ 64%. Kim ngạch xuất khẩu từ khối nước ngoài chẳng những bù đắp nhập siêu từ khu vực doanh nghiệp nội địa, mà còn đưa Việt Nam lần đầu tiên quay lại xuất siêu kể từ năm 1993. Sau gần một thập kỷ, nhóm doanh nghiệp FDI nâng tỉ trọng đóng góp lên gấp 3,5 lần, chiếm 74% trong tổng giá trị xuất khẩu - tương đương 247 tỉ đô la Mỹ vào cuối năm 2021, bất chấp đại dịch Covid-19. Khoản xuất siêu gần 30 tỉ đô la Mỹ năm ngoái tiếp tục bù đắp nhập siêu hơn 25 tỉ đô la Mỹ từ khu vực kinh tế trong nước.
