Con đường sáu làn xe từ quốc lộ 51 vào khu vực cảng Cái Mép – Thị Vải, cụm cảng nước sâu duy nhất ở Việt Nam đón được tàu container có kích cỡ thuộc lớn nhất thế giới, từng là “con đường đất đỏ dẫn vào khu vực đầm lầy,” theo ký ức của ông Phạm Anh Tuấn, tổng giám đốc Portcoast. Sau 15 năm, kể từ khi ông Tuấn cùng các chuyên gia bắt tay thực hiện đề án xây dựng cảng Cái Mép – Thị Vải, Cái Mép có tên trong nhóm các cảng container hoạt động hiệu quả nhất toàn cầu năm 2023 của ngân hàng Thế giới.
Cùng với Hải Phòng và TP.HCM, Cái Mép - Thị Vải có sản lượng xếp dỡ container lớn nhất Việt Nam. Tỉ trọng hàng container tới các cảng vệ tinh tại Cái Mép - Thị Vải trong tám năm tăng vọt lên mức gần 25% vào năm 2023. Sản lượng hàng hoá qua cảng biển tại Việt Nam luôn ghi nhận tăng trưởng trong ¼ thế kỷ qua, (ngoại trừ giai đoạn 2011- 2012 và dịch Covid-19 năm 2021). Riêng khu vực Cái Mép - Thị Vải có tốc độ tăng trưởng kép khoảng 25% trong giai đoạn 2010-2023, theo báo cáo ngành cảng biển từ Fiin Group. Đóng vai trò cửa ngõ giao thương của khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam, Cái Mép - Thị Vải là cảng container duy nhất của Việt Nam lọt vào top 10 trong bảng xếp hạng về hiệu quả vận hành của hơn 400 cảng container trên toàn cầu năm 2023, theo báo cáo Chỉ số hiệu quả khai thác cảng container toàn cầu (CPPI) do ngân hàng Thế giới (World Bank) và S&P Global Market Intelligence thực hiện.
Chỉ số CPPI, theo trả lời qua thư điện tử của ông Dominik Englert và ông Rico Salgmann thuộc nhóm Vận tải biển toàn cầu tại World Bank, đo lường hiệu quả hoạt động của cảng dựa vào hai yếu tố: Thời gian container lưu tại cảng và số lượng container được giải phóng. “Đo lường thời gian là tiêu chuẩn quan trọng nhất trong thương mại hàng hải. Thời gian tăng, chi phí sẽ tăng theo và đây là nút cổ chai trong vận tải biển. Hiểu đơn giản, thứ hạng của một cảng càng cao nghĩa là họ mất ít thời gian hơn để xử lý các container” hai tác giả nhận xét. Khi phân tích chi tiết các dữ liệu về năng suất cảng, đồng tác giả báo cáo, ông Turloch Mooney, trưởng nhóm nghiên cứu và phân tích dữ liệu cảng, giám đốc tại S&P Global Market Intelligence cho biết, hiệu suất tại Cái Mép có thể tương đương một số cảng cửa ngõ lớn của Trung Quốc như Yantian hay Ningbo, và cao hơn các cảng lớn tại Ấn Độ như Mundra. Vậy điều gì khiến Cái Mép có tên trong nhóm dẫn đầu?
Vị trí địa lý thuận lợi là nền tảng đầu tiên quyết định sự thành công của một khu cảng. Khu vực Cái Mép – Thị Vải, theo phân tích của ông Trương Tấn Lộc, chủ tịch Hội đồng thành viên tại cảng quốc tế Tân Cảng – Cái Mép (TCIT), giáp với các trung tâm kinh tế nhộn nhịp và sầm uất nhất của miền Nam như TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương… nên dễ dàng thu gom và tập trung hàng hoá. Cái Mép nằm gần hai trục đường hàng hải chính của thế giới là vận chuyển giữa các lục địa từ Đông sang Tây và vận chuyển hàng hoá nội vùng là từ Bắc xuống Nam. “Để một cảng hoạt động hiệu quả, cần có vị trí địa lý thuận lợi, nghĩa là gần trung tâm cung ứng nguồn hàng hoá và thuận tiện đón các tàu mẹ khi giao thương khắp thế giới,” ông Lộc nói.
