Đầu tàu tăng trưởng chuyển vai dần từ đầu tư công sang tiêu dùng
Đầu tư công tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kéo tăng trưởng kinh tế, và dự báo có cuộc đổi vai vào nửa cuối năm 2025.
Tác giả: Linh Chi
Vài tháng trước khi kết thúc năm 2023, kỹ sư Duy Minh và đội ngũ nhận thông báo chuẩn bị tiếp nhận dự án mới: Sân bay Long Thành giai đoạn 1. Trong bối cảnh bất động sản tư nhân đã chững lại nhiều tháng, dự án đầu tư công như sân bay Long Thành là một tin vui với anh Minh và đội ngũ nhân lực ngành xây dựng. “Tôi nhẹ người vì sẽ không có anh em nào rơi vào tình huống phải tạm dừng hay phải chuyển việc,” anh Minh kể lại. Đảm nhận phần việc liên quan tới kết cấu, đội ngũ của anh Minh là tổng thầu, quản lý khoảng vài chục nhà thầu nhỏ cung ứng vật tư, nhân sự… lên tới hàng trăm người.
Dự án kỹ sư 34 tuổi tham gia chỉ là một phần nhỏ trong tổng số bốn dự án chính giai đoạn 1 xây dựng sân bay Long Thành. Chỉ riêng dự án các công trình thiết yếu đã tạo việc làm cho hơn 6.000 người. Chi tiêu công của chính phủ, đặc biệt là đầu tư công, là động lực quan trọng để kích thích tăng trưởng xét về tổng cầu, theo bài viết đăng trên chinhphu.vn của phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Chí Hải. Cứ một đô la Mỹ đầu tư công được giải ngân, theo tính toán của bộ Kế hoạch và Đầu tư, ước tính sẽ kéo theo 1,6 đô la vốn đầu tư của khu vực ngoài nhà nước, hay nói như ông Phạm Văn Đại, giảng viên tại trường đại học Fulbright là “vốn mồi dẫn dắt”. Vốn giải ngân thuộc ngân sách nhà nước trong năm 2024 đạt 661,3 ngàn tỉ đồng, tương ứng 84,6% so với kế hoạch. Riêng các dự án thuộc ngành giao thông vận tải ghi nhận giải ngân được hơn 70 ngàn tỉ đồng, đạt 93,1% kế hoạch, theo tổng cục Thống kê.
Giải ngân vốn đầu tư công năm 2025, theo báo cáo triển vọng 2025 của công ty Chứng khoán Quân Đội, dự kiến đạt khoảng 85-90% mục tiêu 790 ngàn tỉ đồng. Đầu tư công, dù vẫn được kỳ vọng là một trụ cột kéo tăng trưởng, nhưng đó là câu chuyện của dài hạn hơn là chỉ trong năm 2025, theo báo cáo có tên Vietnam Looking Ahead 2025 từ VinaCapital. Mức tăng đầu tư công khoảng 15-20% trong năm sau, cũng chỉ xấp xỉ năm tỉ đô la vốn giải ngân, tỉ lệ theo VinaCapital là “chưa đủ để bù đắp lại mức giảm của hoạt động sản xuất và tăng trưởng du lịch trong con số tăng trưởng GDP 2025.” Vai trò tiếp sức động lực tăng trưởng được trông chờ vào tiêu dùng nội địa. “Dự báo của chúng tôi là tăng trưởng GDP Việt Nam 2025 sẽ đạt 6,5% khi trọng tâm của tăng trưởng chuyển về nội địa,” báo cáo của VinaCapital viết.
Tiêu dùng nội địa đóng góp khoảng 60% tổng GDP của nền kinh tế, hơn gấp đôi so với tỉ lệ 25% của hoạt động sản xuất. Mức tăng trưởng của tiêu dùng nội địa có thể lấp vào khoảng trống khi hoạt động sản xuất, xuất khẩu, và du lịch giảm tốc trong năm sau, theo nhóm nghiên cứu từ VinaCapital. Ông Michael Kokalari, giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường của VinaCapital cho biết, họ kỳ vọng sự phục hồi từ những trụ cột tăng trưởng khác sẽ rõ rệt hơn từ giữa năm, khi doanh số bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng tăng lên đáng kể và các dự án bất động sản được rao bán. Tiêu dùng nội địa, theo dự báo của VinaCapital sẽ phục hồi về mức 8-9% trong năm 2025 từ mức 6% của năm 2023.
