Mùa thu năm ngoái, theo lời khuyên của một người bạn, Odosa Iyamuosa đầu tư 4.000 đô la Mỹ số tiền anh dành dụm cả đời vào một loại tiền mật mã tên là Luna. Người thanh niên 28 tuổi sống ở Abuja, Nigeria tự mình nghiên cứu về đồng tiền mật mã này trên mạng và những gì anh tìm được có vẻ đầy triển vọng. Giá của Luna đã tăng vọt, nhờ sự thành công của một đồng tiền khác có mối quan hệ chặt với nó, TerraUSD. Một số tên tuổi lớn nhất trong ngành tiền mật mã cũng đầu tư vào Luna, bao gồm công ty quản lý đầu tư Galaxy Digital Holdings., công ty Jump Trading giao dịch với tần suất cao và các quỹ đầu tư mạo hiểm của các sàn giao dịch Coinbase Global và Binance.
Đối với Iyamuosa, đây có vẻ là niềm hy vọng lớn nhất giúp anh thoát khỏi Abuja, nơi nhiều công việc chỉ trả hai đô la một ngày, hoặc ít hơn. Anh cóp nhặt được một ít tiền nhờ bán những đôi giày Nike và Adidas nhái cho người mua địa phương mà anh làm quen trên Instagram. Anh muốn tăng khoản tiết kiệm lên 16 ngàn đô la Mỹ và đăng ký tham gia học phân tích dữ liệu tại một trường đại học ở Toronto để có thể kiếm được việc làm tại một công ty lớn của Mỹ, như Netflix hoặc Google. Trong vài tháng, có vẻ kế hoạch của anh thành công. Giá trị của những đồng Luna anh sở hữu đã tăng gấp đôi. “Tôi đã biếu tiền cho mẹ và các anh chị em,” anh nói. “Tôi đã có thể ăn uống tử tế.”
Trong tháng Năm, Luna và TerraUSD cùng sụp đổ. Được gọi là đồng tiền ổn định (stablecoin), do cơ chế giúp TerraUSD luôn có giá một đô la Mỹ, nhưng rồi đồng tiền này giảm giá trị xuống dưới một đô la Mỹ và tiếp tục rơi. Các token Luna, từng có giá hơn 100 đô la Mỹ, đã sụt giảm mạnh xuống dưới một xu, xóa sổ toàn bộ giá trị thị trường đã từng lên đến 60 tỉ đô la Mỹ. Iyamuosa nói, tổng giá trị các đồng tiền mã hóa mà anh có hiện chỉ đáng ba xu. “Tôi thậm chí không biết phải làm gì. Tôi chỉ muốn chết đi thôi,” anh nói. Nhưng anh quyết định không tự sát vì như thế sẽ khiến mẹ anh suy sụp, anh chia sẻ.
Trong hai năm qua, giá Bitcoin, Dogecoin và các loại tiền mã hóa khác tăng vọt đã dấy lên nỗi sợ hãi bị bỏ lỡ (FOMO), cơ hội để đổi đời chỉ sau một đêm. Và những người ủng hộ DeFi, tài chính phi tập trung, nơi người dùng có thể gửi, vay và cho vay tiền mã hóa, hứa hẹn lợi tức siêu cao mà không nói gì đến rủi ro tương ứng, như thể các quy tắc tài chính truyền thống không còn đất dụng võ. Một lý do giúp TerraUSD trở nên nổi tiếng vì lãi suất huy động Terra lên tới 20%. Ngành tiền mã hóa đã khuếch đại hội chứng FOMO qua các hoạt động marketing, vẽ ra việc đầu tư vào tiền mã hóa như một cách để nắm quyền kiểm soát tương lai của bản thân. “Nếu muốn làm nên lịch sử, bạn phải chơi thôi,” LeBron James, ngôi sao bóng rổ Mỹ, nói ở một trong vài quảng cáo Super Bowl về các sàn giao dịch tiền mã hóa.
