Từ năm 2002 trở về trước, tỉ lệ
trung chuyển hàng hoá quốc
tế trên thế giới đạt khoảng
trên 10%, nhưng một thập kỷ
sau đó, con số này tăng lên xấp xỉ 29%. Để minh hoạ, bạn hãy hình
dung cứ 100 container vận chuyển hàng
hoá quốc tế, sẽ có 29 container đi qua
cảng trung chuyển. Việc tập trung hàng
hoá từ các cảng vệ tinh về một trung
tâm/ khu vực trước khi chuyển đi khắp
thế giới sẽ tối ưu hoá hiệu quả hoạt động
của các tuyến vận tải. Phát triển cảng
trung chuyển quốc tế là một xu hướng
chung nếu chúng ta quan sát về lượng
hàng hoá trung chuyển giữa các khu vực.
Đó là câu chuyện của toàn cảnh. Khi
chỉnh tiêu cự của ống kính để quan sát
Việt Nam, ngoài yếu tố khách quan là xu
hướng phát triển cảng trung chuyển của
thế giới, có hai điều kiện khiến tôi tin rằng
sự hình thành cảng trung chuyển quốc tế
tại Việt Nam là hoàn toàn phù hợp. Đầu
tiên là yếu tố về địa kinh tế. Việt Nam sở
hữu đường bờ biển dài hơn ba ngàn cây
số, tiếp xúc với hai tuyến hàng hải quan
trọng đi qua biển Đông là tuyến Á – Âu
và tuyến Á - Mỹ. Khoảng 40% tổng lượng hàng hoá vận tải biển toàn cầu đi qua
vùng biển Đông, nhưng tới 60% hàng
hoá vận chuyển bằng tàu container sẽ
băng qua khu vực này. Đây là yếu tố đầu
tiên cho thấy chúng ta rất nên nghĩ tới
việc hình thành một trung tâm (hub) để
tập hợp hàng hoá, tạo tiền đề hỗ trợ tăng
trưởng kinh tế cho quốc gia.
Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt
Nam đã tăng trưởng rất tốt trong khoảng
hai thập kỷ vừa qua, nhưng sẽ là chưa
đủ nếu chúng ta nhìn về tương lai. Để
tối ưu hoá hoạt động của hệ thống cảng
biển nói riêng, và phát triển ngành hàng
hải của Việt Nam, chỉ dựa vào sản lượng
hàng hoá xuất nhập khẩu của đất nước
là chưa đủ. Chúng ta hoàn toàn có thể
tận dụng hàng hoá từ các quốc gia nằm
trên tuyến vận tải biển để gia tăng hiệu
suất khai thác cảng biển. Đây là yếu tố
thứ hai, cũng là tiền đề khi nghĩ về quy
hoạch cảng trung chuyển quốc tế.
Để hình thành cảng trung chuyển
quốc tế sẽ cần nhiều điều kiện, ngoài vị
trí địa lý thuận lợi mà Việt Nam đang sở
hữu, còn phải xây dựng được một mạng
lưới kết nối lấy trung tâm là cảng trung
chuyển. Điều quan trọng và tiên quyết nhất khi bất kỳ quốc gia nào muốn nghĩ
tới cảng trung chuyển là sự tham gia của
các hãng tàu lớn, bởi chính họ sẽ là người
quyết định thiết lập lại mạng lưới phân
phối giao thương hàng hoá. Nếu xem
cảng trung chuyển quốc tế như một bến
xe, thì phải thu hút được xe khách, xe ôm
lẫn taxi để kéo thêm khách về. Tôi từng
có cơ hội cùng với lãnh đạo tỉnh Bà Rịa -
Vũng Tàu tới tận trụ sở của những hãng
tàu nằm trong top năm thế giới về thị
phần để gặp gỡ và trao đổi. Dù có những
câu trả lời khác biệt giữa các hãng tàu,
có những tín hiệu tích cực cho tương lai
cảng trung chuyển.
