“Chúng tôi lập tức phải đi vào phòng thủ,” chủ tịch tập đoàn Hoà Phát Trần Đình Long phát biểu trước hơn ngàn cổ đông tại hội trường Melia Hanoi trong đại hội vào ngày 17.4.2025, khi thông báo thay đổi chính sách chi trả cổ tức. Chỉ vài tuần trước, Mỹ công bố áp thuế 46% lên hàng hóa Việt Nam, và “mùa đông” thuế quan đã gõ cửa sớm hơn dự kiến.
Với độ mở kinh tế cao, Việt Nam phụ thuộc lớn vào thương mại quốc tế: 40% nhập khẩu từ Trung Quốc và 30% xuất khẩu sang Mỹ trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2024. “Vì vậy, chính sách thuế quan của Mỹ trong thời gian tới sẽ ảnh hưởng sâu sắc tới kinh tế của Việt Nam,” bà Đỗ Minh Trang, giám đốc phòng Phân tích & Chiến lược thị trường ACBS, chia sẻ với Bloomberg Businessweek Việt Nam. Theo bà Minh Trang, các ngành như dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ, thiết bị và máy móc dễ bị tổn thương, trong đó dệt may và da giày chịu ảnh hưởng nặng nhất do phụ thuộc nguyên liệu từ Trung Quốc
“Mối quan tâm chính của Mỹ hiện nay là Trung Quốc. Họ đánh thuế Việt Nam vì muốn loại trừ sản phẩm có nguyên vật liệu và nguồn gốc từ Trung Quốc,” ông Song Jae Ho, tổng giám đốc của CTCP Dệt may – Đầu tư – Thương mại Thành Công (TCM), nói tại đại hội cổ đông ngày 18.4.2025. PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên cao cấp đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), cho biết một chiếc áo giá 100 đô la Mỹ thì phần từ doanh nghiệp Việt Nam chỉ chiếm 10%, còn lại là từ Trung Quốc. Các đối thủ như Bangladesh, với chuỗi cung ứng hoàn thiện, có lợi thế về nguồn gốc xuất xứ. Nếu thuế leo thang, các tập đoàn lớn như Nike nhiều khả năng sẽ dời nhà máy khỏi Việt Nam.
Ngành thủy sản cũng phải đối mặt với nguy cơ mất thị trường chủ lực là Hoa Kỳ. Tháng 4 và 5.2025, khoảng 69 ngàn tấn hàng dự kiến xuất sang Mỹ đứng trước nguy cơ chịu thuế 46%, theo hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP). “Một lô tôm trị giá 500 ngàn đô la trước đây chịu thuế 5%, nay có thể chịu thuế đến 230 ngàn đô la, tăng thêm 205 ngàn đô la Mỹ, chi phí này doanh nghiệp Việt Nam phải gánh,” VASEP cho biết trong văn bản gửi Chính phủ ngày 3.4.2025. Mức thuế này không chỉ cao hơn nhiều lần so với các nước như Ecuador, Thái Lan hay Ấn Độ, mà còn khiến Việt Nam gần như không còn khả năng cạnh tranh về giá trên thị trường Mỹ, nơi đang tiêu thụ phần lớn tôm, cá tra và cá ngừ từ Việt Nam.
