Khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào năm 2022, nhiều người lập tức nhận ra lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đã có bước tiến vượt bậc. Suy cho cùng, tất cả chúng ta đều sử dụng ngôn ngữ, và có thể dễ dàng cảm nhận cách chatbot trả lời câu hỏi thật trôi chảy, gần giống con người. Từ đó đến nay, AI đã có những bước tiến lớn lao, nhưng nhiều người chúng ta — và xin được nói nhẹ nhàng thôi — vẫn chưa đủ tinh tường để nhận ra điều đó.
Max Tegmark, giáo sư vật lý tại viện Công nghệ Massachusetts
(MIT), cho rằng năng lực hạn chế của chúng ta trong tiếp cận kiến thức chuyên sâu khiến chúng ta khó nhận ra tốc độ phát triển đáng lo ngại của công nghệ. Hầu hết mọi người không phải là nhà toán học trình độ cao, và có thể không biết rằng chỉ vài năm qua, năng lực của AI đã tiến từ trình độ đại số trung học lên đến giải tích siêu hạng. Tương tự, thế giới chỉ có một số ít nghệ sĩ âm nhạc xuất chúng, nhưng AI hiện đã thành thạo đọc bản nhạc, hiểu lý thuyết âm nhạc, thậm chí còn có thể sáng tác nhạc mới với các thể loại chính. “Điều mà rất nhiều người đang đánh giá thấp là mọi thứ đã diễn ra nhanh đến mức nào trong một khoảng thời gian cực kỳ ngắn,” Tegmark nói. “Giờ đây, mọi thứ đang diễn ra rất nhanh.”
Tại San Francisco, hiện vẫn là trung tâm của AI, ta có thể theo dõi những tiến bộ này qua từng làn sóng các phương pháp học máy, tính năng chatbot mới mẻ và những từ ngữ thời thượng lan truyền qua podcast. Vào tháng Hai, OpenAI đã ra mắt công cụ Deep Research, hoạt động như một đồng nghiệp tháo vát, phản hồi các câu hỏi chuyên sâu bằng cách lùng sục dữ kiện trên web, tổng hợp thông tin và tạo ra các báo cáo đầy biểu đồ. Trong một bước phát triển lớn khác, cả OpenAI và Anthropic — công ty do CEO Dario Amodei đồng sáng lập cùng một nhóm kỹ sư tách ra từ OpenAI — đều đã phát triển công cụ cho phép người dùng kiểm soát việc chatbot có “lập luận duy lý” hay không: Họ có thể yêu cầu chatbot suy nghĩ kỹ lưỡng hơn về một câu hỏi để đưa ra câu trả lời chính xác hoặc đầy đủ hơn.
Một xu hướng thời thượng khác hiện được gọi là AI tác nhân (agentic AI) — tức những chương trình tự động có khả năng (trên lý thuyết) thực hiện nhiệm vụ cho người dùng mà không cần giám sát, chẳng hạn như gửi email hoặc đặt bàn ở nhà hàng. Giới công nghệ cũng đang xôn xao với ý tưởng lập trình không cần hiểu code (vibe-code) — không phải là phương pháp thiền mới từ Bờ Tây, mà là nghệ thuật đưa ra các ý tưởng chung chung và để các trợ lý lập trình phổ biến như GitHub Copilot của Microsoft hoặc Cursor, sản phẩm của startup Anysphere, triển khai tiếp phần còn lại.
