Việc chính phủ Mỹ yêu cầu Anthropic ngừng cung cấp hai mô hình AI Fable 5 và Mythos 5 cho khách hàng nước ngoài đã làm rung chuyển giới công nghệ toàn cầu. Động thái này không chỉ cho thấy AI đang ngày càng trở thành một tài sản chiến lược trong cạnh tranh địa chính trị, mà còn đặt ra câu hỏi cấp thiết đối với những quốc gia đang trong giai đoạn tăng tốc như Việt Nam: Điều gì sẽ xảy ra nếu các công nghệ nền tảng mà nền kinh tế phụ thuộc đột ngột bị hạn chế tiếp cận?
Trong bối cảnh đó, khái niệm AI chủ quyền (Sovereign AI) được nhắc đến ngày càng nhiều như một hướng đi nhằm giảm phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài. Tuy nhiên, với nguồn lực còn hạn chế và khoảng cách đáng kể so với các cường quốc công nghệ, liệu việc xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn "Made in Vietnam" có phải là con đường tối ưu? Hay Việt Nam cần một chiến lược khác để tham gia cuộc đua AI theo cách thực tế và bền vững hơn?
Đi tìm lời giải cho bài toán này, Bloomberg Businessweek Vietnam đã có cuộc trò chuyện với tiến sĩ Michael Liebmann, chuyên gia trí tuệ nhân tạo, từng tham gia sáng lập và điều hành bốn doanh nghiệp công nghệ, thực hiện các vòng gọi vốn với tổng giá trị khoảng 50 triệu USD. Hiện ông là đồng sáng lập kiêm CEO của Dream Lab AI, nền tảng ứng dụng công nghệ nhằm hỗ trợ và ươm tạo thế hệ nhà sáng lập startup mới tại Việt Nam.
Nhìn từ sự kiện Anthropic chịu lệnh cấm xuất khẩu AI gần đây, Việt Nam có nên nhìn nhận AI chủ quyền là yêu cầu sống còn, hay chỉ là một khoản đầu tư đắt đỏ?
Thay vì bắt đầu từ câu hỏi Việt Nam có cần một mô hình AI nền tảng do chính mình phát triển hay không, các bạn cần xác định mục tiêu muốn đạt được với AI. Theo tôi, có ba mục tiêu cốt lõi: Nâng cao năng suất nền kinh tế, xây dựng các sản phẩm AI giải quyết các bài toán trong nước, và quan trọng nhất về dài hạn là không bị bỏ lại phía sau khi AI tái định hình kinh tế toàn cầu.
