Ngày càng nhiều quốc gia cấm loại nhựa có thêm phụ gia mà nhà sản xuất quảng bá là có thể tự phân hủy.
Tác giả: Natasha White và Olivia Rudgard
Trong những năm gần đây, ít nhất năm quốc gia đã chấp nhận sử dụng một loại nhựa có thêm phụ gia, với kỳ vọng giúp chúng phân hủy thành carbon dioxide, nước và các chất hữu cơ vô hại. Loại nhựa này, thường được dán nhãn oxo-biodegradable, được quảng bá như giải pháp cho 80 triệu tấn rác nhựa đang làm ô nhiễm rừng, đồng ruộng và sông suối mỗi năm.
Minh hoạ: Julia Dufossé cho Bloomberg Businessweek
Tuy nhiên, dù nghe có vẻ lý tưởng, các nhà khoa học độc lập cho biết gần như không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy loại nhựa này có thể tự phân hủy trong môi trường tự nhiên trong một khoảng thời gian hợp lý. Ngày càng nhiều chính phủ bắt đầu lắng nghe ý kiến này. Liên minh châu Âu đã cấm sử dụng hợp chất oxo-biodegradable từ năm 2021. Thụy Sĩ và New Zealand đưa ra lệnh cấm vào năm 2022, còn Hong Kong cùng tỉnh British Columbia của Canada cũng ban hành hạn chế từ năm ngoái. Anh và bang New York hiện đang cân nhắc áp dụng lệnh cấm tương tự.
Trong khi các nhà sản xuất khẳng định oxo-biodegradable có thể đẩy nhanh quá trình phân hủy, giới nghiên cứu cảnh báo rằng chất này chỉ khiến nhựa vỡ vụn thành hàng triệu hạt vi nhựa. Cuối cùng, những hạt này tích tụ trong đất, nước, và thậm chí trong dạ dày, phổi và não người. “Chúng tôi chưa thấy bằng chứng nào cho thấy loại nhựa này thực sự có tác dụng,” giáo sư Mark Miodownik, chuyên ngành vật liệu và xã hội tại Đại học University College London, nhận định. “Khả năng phân hủy sinh học không phải là một giải pháp vạn năng.”
Nếu bị bỏ lại trong môi trường tự nhiên, nhựa có thể tồn tại hàng trăm năm, tùy theo chủng loại. Dù giới khoa học vẫn còn tranh luận về thời gian phân hủy chính xác, phần lớn đều đồng thuận rằng nhựa không biến mất hoàn toàn. Chúng chỉ vỡ thành các mảnh nhỏ hơn, tạo ra những hạt vi nhựa li ti. Những hạt này đã được chứng minh có liên quan đến tổn thương hệ sinh sản, suy giảm miễn dịch, viêm nhiễm và ung thư, dù phần lớn nghiên cứu hiện nay mới chỉ thực hiện trên động vật biển và chim.
