Cuối tháng 8.2024, sở Giao dịch
Chứng khoán TP.HCM (HoSE) nhận hồ
sơ niêm yết cổ phiếu của công ty cổ phần
Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), một trong
những doanh nghiệp có mức vốn hóa lớn
nhất sàn UPCoM kể từ khi cổ phiếu công
ty niêm yết vào tháng 3.2018. Trong chín
điều kiện để niêm yết trên sàn HoSE,
công ty điều hành nhà máy lọc dầu Dung
Quất vướng một điều kiện: Khoản nợ quá
hạn của công ty con. Ba tháng sau khi
có phán quyết của tòa án cho mở thủ tục
phá sản công ty con có liên quan, Lọc
hóa dầu Bình Sơn không còn nắm quyền
kiểm soát ở công ty này và vì vậy, không
còn khoản nợ quá hạn trên một năm – tiêu chí khiến cổ phiếu BSR
không đủ điều kiện chuyển sàn.
Với vị thế doanh nghiệp đầu ngành, cung ứng 1/3 lượng xăng
dầu của cả nước, cổ phiếu BSR
được một số công ty chứng
khoán đánh giá “sẽ lọt vào rổ chỉ số VN30” – nhóm 30 doanh
nghiệp uy tín và có vốn hóa lớn
nhất trên thị trường chứng khoán
Việt Nam. Trên sàn UPCoM, ngoài
cổ phiếu BSR còn nhiều cổ phiếu
mà khi chuyển sàn có khả năng lọt
vào nhóm VN30, như cổ phiếu của
tổng công ty Cảng Hàng không
Việt Nam (ACV), tổng công ty Máy
động lực và Máy nông nghiệp Việt
Nam (VEA), công ty cổ phần Hàng
tiêu dùng Masan (MCH) hay Đầu tư
Quốc tế Viettel (VGI)... Việc chuyển
sàn, nếu suôn sẻ như BSR, có mở ra
cơ hội cho sự xuất hiện của những
bluechip tiếp theo trên thị trường
chứng khoán Việt Nam? Và điều gì
khiến các doanh nghiệp tương tự còn
“mắc kẹt” ở UPCoM?
Tương tự như các giải thi đấu thể
thao, chẳng hạn bóng đá, thăng hạng
đồng nghĩa với cơ hội được thi đấu ở
các giải đấu có chất lượng, quyền lợi
đi kèm là bản quyền truyền hình, bán
vật phẩm... Một cổ phiếu chuyển từ
sàn UPCoM lên HoSE cũng giống như
câu lạc bộ hạng nhì giành quyền thi
đấu ở giải ngoại hạng, khả năng thu hút
mối quan tâm của các nhà đầu tư, định
chế đầu tư, nhất là quỹ có yếu tố nước
ngoài. Trước triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi, việc lọt vào nhóm
bluechip của chứng khoán Việt Nam có
thể ví vừa được thi đấu ở ngoại hạng, vừa
được quyền thi đấu các giải danh giá như
Champion League. Tương tự một câu lạc
bộ cần đội ngũ nhân lực mạnh, thị trường
cũng cần có thêm sự góp mặt của những
doanh nghiệp uy tín với vốn hóa lớn.
Nhìn vào bức tranh tổng thể, hầu hết
các doanh nghiệp lớn trên sàn UPCoM
đang gặp thách thức trong việc đáp ứng
một loạt tiêu chí nghiêm ngặt của sàn
HoSE. “Nhiều doanh nghiệp vẫn đối mặt
với rào cản như yêu cầu về tỉ suất lợi nhuận
trên vốn chủ sở hữu (ROE) tối thiểu 5%,
không có lỗ lũy kế và không nợ quá hạn
trên một năm,” ông Nguyễn Đức Hoàn,
tổng giám đốc chứng khoán ACB (ACBS)
cho biết. Điển hình, ROE của VGI trong
những năm trước đều dưới 5% và mới
được cải thiện từ đầu năm 2024, hay BSR
cần xử lý khoản nợ quá hạn. Ông Hoàn
nhấn mạnh, mặc dù các điều kiện khác
có thể dễ dàng quan sát từ bên ngoài, yêu
cầu về nợ quá hạn chỉ rõ ràng khi công ty
chuẩn bị hồ sơ niêm yết gửi HoSE.
