Đăng ký Hội viên Premium

Bạn cần có tài khoản thu phí để truy cập nội dung này.

Đăng ký ngay
Hoặc

Đã có tài khoản?

Đăng nhập tại đây

Ấn phẩm in mới nhất

Nghĩ về hình mẫu của ngân hàng trung ương thế kỷ 21

Giữa sức ép chính trị và nhiệm vụ chính, ngân hàng trung ương cần giữ vững tính độc lập vận hành thông qua uy tín, sự minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Tác giả: Daniel Moss
Nghĩ về hình mẫu của ngân hàng trung ương thế kỷ 21

Trong gần 50 năm qua, kể từ khi chủ tịch cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khi đó là Paul Volcker thể hiện sự dũng cảm phi thường bằng cách đẩy lãi suất lên mức 20% để đè bẹp đà lạm phát phi mã, tính độc lập của các ngân hàng trung ương đã mang lại lợi ích cực kỳ to lớn cho nền kinh tế toàn cầu. Sự độc lập này đã mở ra một kỷ nguyên thịnh vượng lịch sử và làm dịu đi các chu kỳ tăng trưởng - suy thoái thất thường. Tuy nhiên, chính thành công đó, cùng với quyền lực to lớn được trao cho các nhà hoạch định chính sách, đi kèm với cái giá mà các nhà lập pháp cho rằng đã đến lúc phải trả.

Các ngân hàng trung ương, với sự tự do không bị ràng buộc bởi các chu kỳ bầu cử để điều hành nền kinh tế, đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phản ứng trước những biến động về giá cả, việc làm và các đợt rung lắc dữ dội trên thị trường vốn. Nhưng không phải lúc nào họ cũng đúng. Họ đã chậm trễ trong việc xử lý cuộc khủng hoảng ngân hàng giai đoạn 2007-2009, duy trì lãi suất ở mức quá thấp trong quá nhiều năm sau đó dẫn đến những cáo buộc rằng họ đã tiếp tay thổi bùng bong bóng trên thị trường tài chính và bất động sản và họ đã để lạm phát vượt tầm kiểm soát khi các nền kinh tế mở cửa trở lại sau đại dịch Covid-19. Bên cạnh đó là sự can thiệp được cho là quá đà. Giới chức ngân hàng trung ương bị cáo buộc đã sử dụng quyền tự chủ cao độ của mình để định hình các phương pháp tiếp cận quốc gia đối với các vấn đề vốn thuộc thẩm quyền của Quốc hội và chính phủ như môi trường, công bằng xã hội và chính trị.

Các chính trị gia có thể khẳng định rằng họ ủng hộ tính độc lập của ngân hàng trung ương, nhưng giờ đây lại muốn cắt giảm những gì các nhà hoạch định chính sách có thể làm, cách thức họ thực hiện và thời điểm họ triển khai. Dù vậy, lý do để bảo vệ sự tự do trong việc thực thi chính sách chưa bao giờ mạnh mẽ đến thế. Khả năng hành động quyết đoán của các ngân hàng trung ương khi các cơ quan khác của nhà nước tỏ ra yếu kém là yếu tố cốt lõi để định hình một thế kỷ đang bị tác động bởi các chính trị gia dân túy, những người quyết tâm kiềm chế bất kỳ quyền lực nào nằm ngoài tầm kiểm soát của họ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn có tiếng nói đối với chính sách tiền tệ. Andy Burnham, tân thủ tướng Anh, khi còn là thị trưởng Manchester từng tuyên bố rằng quốc gia này đang bị phụ thuộc vào thị trường trái phiếu, sự chỉ trích ngầm dành cho ngân hàng Trung ương Anh (BOE). (Burnham từ đó đã cố gắng đưa ra những tuyên bố thân thiện hơn với thị trường.) Trong khi đó, khối chống thiết chế đang lên của Nigel Farage cũng đang nhắm vào BOE. Những người hoài nghi châu Âu bất bình trước phạm vi ảnh hưởng sâu rộng của ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB); các ứng cử viên cánh hữu, những người đang lên điểm trong các cuộc thăm dò ý kiến, muốn chính sách phải phản ánh các ưu tiên nội địa thay vì nhu cầu của toàn khu vực. Ngay cả các nhà lãnh đạo truyền thống cũng tìm cách hạn chế quyền lực của các ngân hàng trung ương độc lập. New Zealand đã bác bỏ các yêu cầu cấp vốn từ ngân hàng Trung ương nước này và tước bỏ một số trách nhiệm của cơ quan này.

Theo Bloomberg

Bài liên quan