Hãy nhớ lại thập niên 1990 và đầu những năm 2000
- thời kỳ toàn cầu hóa mạnh mẽ, và là giai đoạn mà
sức mạnh kinh tế và quyền lực địa chính trị của Mỹ
phát triển đơn cực. Thị trường chứng khoán trên
toàn thế giới nhảy theo nhịp trống của Phố Wall. Các
ngân hàng trung ương tiến hành mọi động thái theo
cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) hoặc phải đối mặt với
hậu quả khi dòng tiền nóng đổ vào hoặc chạy ra, đặt
tiền tệ và sự ổn định giá cả vào tình thế rủi ro. Các
đồng minh của Mỹ được hưởng lợi từ việc tiếp cận
thị trường, đầu tư và công nghệ của Mỹ, tất cả đều
góp phần thúc đẩy sự thịnh vượng của những nước
này. Các đối thủ của Mỹ phải chịu gánh nặng của
các lệnh trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu khiến
họ bị cô lập, lạc hậu về công nghệ và nghèo đói. Số
phận trái ngược của Liên Xô, một kẻ thù đã sụp đổ,
và Trung Quốc, một người bạn (ít nhất là vào thời
điểm đó) đã bùng nổ, là một ví dụ điển hình.
Chúng ta hãy xem xét tình hình hiện tại. Các nền
kinh tế lớn đang ở những vị thế rất khác nhau. Ở Mỹ,
vấn đề trong hai năm qua là lạm phát sau đại dịch.
châu Âu cũng chịu ảnh hưởng tương tự, thậm chí
còn tồi tệ hơn do cuộc chiến ở Ukraine, khiến nguồn
cung cấp khí đốt giá rẻ của Nga bị cắt đứt. Ở Nhật
Bản, lạm phát cao hơn lại là tin tốt - một dấu hiệu
cho thấy nền kinh tế ì ạch của họ có thể đang hồi
phục. Ở Trung Quốc, vấn đề không phải là giá cả
quá cao mà là giá cả quá thấp.
Kết quả là, nhiều ngân hàng trung ương đang di
chuyển ở các tốc độ khác nhau - thậm chí theo các
hướng khác nhau. Fed đã chậm trễ trong việc nâng
lãi suất khi lạm phát tăng vọt và do dự trong việc
cắt lãi suất khi lạm phát suy giảm. Ngân hàng Trung
ương châu Âu và ngân hàng Anh bắt đầu giảm lãi suất
trước Fed, cũng như nhiều ngân hàng trung ương ở
các thị trường mới nổi. Ngược lại, ở Trung Quốc, các nhà hoạch định chính sách đang vật lộn để ngăn
chặn sự sụp đổ đang ngày càng lộ rõ của thị trường
bất động sản và hỗ trợ thị trường chứng khoán. Còn
đối với ngân hàng Nhật Bản, họ không cắt giảm mà
đang tăng lãi suất.
Khi các lộ trình của ngân hàng trung ương phân
kỳ, những điều kỳ lạ xảy ra. Hãy xem xét lịch sử gần
đây của đồng yen. Đồng tiền của Nhật Bản đã sụt
giảm mạnh trong nửa đầu năm, sau đó tăng vọt vào
mùa Hè, rồi lại sụt giảm khi kỳ vọng về Fed và ngân
hàng Nhật Bản di chuyển trên các quỹ đạo riêng biệt.
