Kinh tế tư nhân Việt Nam: Đòn bẩy từ 'bệ phóng' ngân hàng
Sau nhiều lần tái cấu trúc, liệu hệ thống ngân hàng Việt Nam đã đủ vững cho doanh nghiệp tư nhân cất cánh?
Tác giả: Tuấn Anh
“Đừng làm nổ tung bệ phóng,” Elon Musk từng nói như vậytrong lần đầu phóng tổ hợp tên lửa Starship vào vũ trụ. Lo ngại lớn nhất của vị tỉ phú công nghệ là nếu phát nổ, sẽ mất nhiều thời gian để sửa chữa bệ phóng.
Trong nền kinh tế Việt Nam, ngân hàng có thể xem là bệ phóng, nơi bảo đảm sự ổn định và dẫn truyền dòng vốn cho doanh nghiệp - với quy mô tín dụng chiếm hơn 130% GDP.
Chính sách Việt Nam thừa nhận năm thành phần kinh tế vào năm 1986, mở ra cơ hội phát triển cho cả doanh nghiệp và ngân hàng ngoài quốc doanh. “Từ những ngày đầu đổi mới, ngân hàng đã cùng doanh nghiệp vượt qua muôn vàn khó khăn: Từ hỗ trợ vốn đến sát cánh trong các cuộc khủng hoảng kinh tế,” ông Từ Tiến Phát, tổng giám đốc của ngân hàng Á Châu (ACB) chia sẻ với Bloomberg Businessweek Việt Nam. “Vai trò quan trọng nhất mà ngân hàng đảm nhận là góp phần tạo dựng niềm tin cho khu vực tư nhân mạnh dạn đầu tư.”
Liệu đây có là gánh nặng đối với hệ thống ngân hàng khi vẫn đang gánh vác sứ mệnh kép: Vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô.
Nốt thăng, nốt trầm Kể từ thời kỳ Đổi mới cho tới nay, vai trò của ngân hàng Việt Nam đối với doanh nghiệp tư nhân ngày càng rõ nét. Chỉ tính riêng tín dụng dành cho nhóm tư nhân chiếm khoảng 44% tổng tín dụng của nền kinh tế, tăng bốn lần kể từ năm 1990. Không chỉ doanh nghiệp lớn mà cả các hộ kinh doanh cá thể cũng có cơ hội mở rộng kinh doanh nhờ vào dòng vốn tín dụng. “Tôi đã phải rất kiên trì,” ông Trần Đức Tùng, 63 tuổi, hộ nông dân ở Di Linh, Lâm Đồng nhớ lại lần nhận được khoản vay ngân hàng để mở xưởng sản xuất cà phê. “So với trước đây, ngân hàng đã cởi mở hơn rồi.”
Sau bước ngoặt quan trọng đầu tiên cải cách hệ thống ngân hàng nhà nước thành hai cấp, bước ngoặt quan trọng kế tiếp là cho phép thành lập ngân hàng thương mại ngoài quốc doanh vào năm 1990. Từ chỉ bốn ngân hàng thương mại tách ra từ ngân hàng Nhà nước, đến năm 1996, đã có 52 ngân hàng thương mại, nghĩa là cứ một năm lại có trung bình tám ngân hàng ra đời.
Từ cuối thập kỷ 90, hàng loạt ngân hàng thương mại ra đời, trở thành bà đỡ vốn duy nhất cho doanh nghiệp tư nhân. Nguồn HSBC
Sự xuất hiện liên tục của các tổ chức tín dụng tạo thành hệ thống đường ống dẫn nắn dòng vốn tín dụng dịch chuyển dần sang khu vực tư nhân, thay vì chỉ tập trung vào các doanh nghiệp quốc doanh. Trong giai đoạn này, ngân hàng trở thành bà đỡ duy nhất về vốn cho các doanh nghiệp tư nhân khi thị trường chứng khoán chưa hình thành.
