Trong kỷ nguyên mà dữ liệu trở thành tài sản quý giá bậc nhất, nơi các tập đoàn công nghệ siêu quyền lực như Google, Meta, Amazon đang giữ vai trò định hình cả hành vi tiêu dùng lẫn cấu trúc nhận thức xã hội, cuốn sách Life after Google: The fall of Big data nad the rise of the Blockchain economy (Hậu Google: Sự suy tàn của Big Data và sự trỗi dậy của nền kinh tế blockchain, sau đây gọi ngắn gọn là Hậu Google) của nhà tương lai học George Gilder xuất hiện như một lời kêu gọi tỉnh thức đầy uy lực. Đây không chỉ là một tác phẩm phản biện xu hướng công nghệ chủ đạo hiện nay, mà còn là một bản hùng ca mang tính tiên tri về trật tự công nghệ sắp tới – nơi blockchain đóng vai trò hạ tầng đạo đức và cấu trúc nền tảng cho xã hội kỹ thuật số hậu tập trung hóa.
Gilder không ngần ngại gọi tên “Chủ nghĩa Google” – một trật tự kỹ thuật số nơi các nền tảng công nghệ lớn kiểm soát thông tin, hành vi và dữ liệu cá nhân bằng các thuật toán tối ưu quảng cáo. Theo ông, Google đã xây dựng nên một nền kinh tế số mà ở đó mọi thứ đều “miễn phí”, nhưng cái giá thực sự chính là sự tự do của người dùng. Dữ liệu cá nhân trở thành nguyên liệu thô để nuôi dưỡng các cỗ máy trí tuệ nhân tạo, học sâu và dự đoán hành vi – qua đó, tái định hình cách con người suy nghĩ, mua sắm, lựa chọn và thậm chí là bầu chọn.
Tác giả cho rằng mô hình kinh doanh của Google – thu thập dữ liệu quy mô lớn, xử lý thông qua AI, cung cấp dịch vụ miễn phí và kiếm tiền từ quảng cáo – đã tạo ra một hình thái “độc quyền mềm” mang tính thao túng. Trong thế giới đó, quyền lực không còn nằm trong tay chính phủ hay cá nhân, mà do các thuật toán sở hữu và vận hành bởi những tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Gilder cảnh báo rằng niềm tin mù quáng vào dữ liệu lớn (Big Data) đã tạo ra một thế giới nơi con người bị giản lược thành những dòng số, nơi AI trở thành vị “thần học máy móc” có thể định đoán mọi thứ, và nơi quá khứ được xem như tấm gương hoàn hảo để tiên lượng tương lai. Đó là một thứ niềm tin mang sắc thái định mệnh, phản tự do, và phản dân chủ.
