Hàng trăm nghìn tỉ đồng ngân sách được bơm vào nền kinh tế mỗi năm thông qua đầu tư công, với kỳ vọng tạo lực kéo cho tăng trưởng trong bối cảnh khu vực tư nhân thận trọng và cầu toàn cầu suy yếu. Tuy nhiên, không phải lúc nào đầu tư công cũng phát huy hiệu quả tương xứng với quy mô. Có giai đoạn dòng vốn này trở thành động cơ tăng trưởng, nhưng cũng có lúc lại bị nhìn nhận như một điểm nghẽn khi tiền không thể đi vào sản xuất.
Đầu tư công là gì và vì sao quyết định quỹ đạo tăng trưởng của Việt Nam?
Định nghĩa theo cách tiếp cận kinh tế
Đầu tư công là việc Nhà nước sử dụng ngân sách và các nguồn vốn công để xây dựng hạ tầng, cung cấp dịch vụ công và dẫn dắt các dòng vốn xã hội. Trong kinh tế học, đây là công cụ điều tiết chu kỳ và kích thích tổng cầu, đồng thời tái phân bổ nguồn lực sang những lĩnh vực mà khu vực tư nhân khó đảm đương. Tại Việt Nam, đầu tư công còn đóng vai trò “mồi vốn”, tạo nền tảng hạ tầng cho tăng trưởng dài hạn và thu hút dòng vốn tư nhân.
Dòng tiền lớn và câu hỏi về hiệu quả
Quy mô vốn đầu tư công của Việt Nam đã tiệm cận ngưỡng một triệu tỉ đồng mỗi năm, trở thành một trong những kênh phân bổ nguồn lực lớn nhất của nền kinh tế. Khi xuất khẩu chịu áp lực và khu vực tư nhân thu hẹp kế hoạch đầu tư, dòng tiền ngân sách được kỳ vọng đóng vai trò “bệ đỡ” cho tăng trưởng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải lúc nào vốn đã bố trí cũng chuyển hóa thành hoạt động kinh tế thực. Những giai đoạn giải ngân chậm khiến tác động kích thích bị suy giảm, đặt ra câu hỏi về hiệu quả vận hành của đầu tư công trong nền kinh tế.
Đến nay, tỷ lệ phân bổ vốn đầu tư công năm 2025 đã đạt trên 95% kế hoạch, với tổng vốn phân bổ 846.100 tỉ đồng, tương ứng 95,65% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Tuy nhiên, vẫn còn 38.485,5 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương chưa được phân bổ chi tiết, chủ yếu do vốn bổ sung từ tăng thu ngân sách và điều chỉnh các chương trình mục tiêu quốc gia. Chính phủ đang tiếp tục rà soát, điều chỉnh và điều chuyển vốn sang các đơn vị, địa phương có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn.
