Chương trình chống HIV bị đe dọa nghiêm trọng khi Mỹ cắt viện trợ
Tại Nam Phi, các phòng khám hỗ trợ người di cư, cộng đồng LGBTQ và lao động tình dục đang phải đóng cửa vì cạn nguồn tài trợ.
Tác giả: Janice Kew và Antony Sguazzin
Trong hơn hai thập niên, Mỹ là quốc gia hàng đầu trong việc điều trị và phòng ngừa HIV/AIDS. Washington đã tài trợ thuốc cứu mạng cho hơn một nửa trong khoảng 40 triệu người nhiễm HIV trên toàn thế giới, cùng với các chương trình tư vấn cộng đồng và hỗ trợ kỹ thuật, chủ yếu thông qua Kế hoạch Cứu trợ AIDS khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ (PEPFAR), được triển khai từ năm 2003 với tổng ngân sách hơn 120 tỉ USD.
Tuy nhiên, hiện hơn 50 quốc gia đang mất đi sự hỗ trợ thiết yếu này khi chính quyền Tổng thống Donald Trump xem xét và cắt giảm viện trợ nước ngoài. Trong số những nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất có Nam Phi — quốc gia hiện là tâm điểm của đại dịch AIDS, với gần 8 triệu người, tương đương 13% dân số, đang sống chung với HIV. Theo Bộ Y tế Nam Phi, mỗi năm nước này nhận khoảng 440 triệu USD từ chính phủ Mỹ để vận hành các chương trình y tế của nhà nước và tổ chức từ thiện.
Vào một buổi sáng lạnh lẽo tháng Năm, từng hàng từng hàng bệnh nhân đứng trước cửa phòng khám Witkoppen, một cơ sở phi lợi nhuận phía Bắc Johannesburg chuyên điều trị HIV. Khoảng 100 người đã có mặt từ trước khi mặt trời xuất hiện, nhiều người trong số đó đã phải vượt quãng đường hàng trăm cây số từ các khu dân cư nghèo bằng xe minibus chật kín người là người. Họ sẵn sàng trả 8 USD cho mỗi lượt khám để tránh đến các phòng khám công, nơi thường thiếu thuốc và người bệnh phải đối mặt với nhiều định kiến xã hội. Hơn một nửa số bệnh nhân tại Witkoppen là người nước ngoài, trong bối cảnh nạn bài ngoại vẫn rất phổ biến tại Nam Phi. “Khi tôi đến phòng khám công, họ đuổi chúng tôi đi,” Rhoda, một người giúp việc đến từ Malawi, cho biết. “Vì chúng tôi là người nước ngoài.”
Một phần ba nguồn tài trợ HIV của Witkoppen đến từ các tổ chức Mỹ. Hình ảnh: Marc Shoul
Tại Nam Phi, khoảng 80% người nhiễm HIV đang được điều trị bằng thuốc kháng virus, do chính phủ mua số lượng lớn. Số ca tử vong hàng năm đã giảm từ mức đỉnh điểm 284.000 ca vào năm 2005 xuống còn 68.000 ca vào năm ngoái. Các sáng kiến do Mỹ tài trợ đã giúp hàng triệu người như Rhoda — những người thuộc nhóm dân số “trọng yếu” theo định nghĩa của các chuyên gia y tế, gồm người di cư, nam quan hệ đồng giới, lao động tình dục và người sử dụng ma túy. Tất cả chuyên gia được phỏng vấn trong bài đều nhấn mạnh rằng nhóm người này thường bị từ chối khỏi hệ thống y tế công cộng trong một xã hội mà phần lớn người dân vẫn còn bảo thủ, dù hiến pháp đã có nhiều tiến bộ.
