Cảm hứng cho câu chuyện tuần này bắt đầu từ một trải nghiệm rất đời thường. Tuần trước tôi đã đặt một bộ đồ chơi xếp hình trên Amazon làm quà Giáng sinh cho cháu mình ở Mỹ. Và ngạc nhiên thay khi cô bé mở hộp trên cuộc gọi video cùng tôi, dòng chữ “Made in Vietnam” hiện ra. Năm ngoái, cũng là món đồ chơi ấy, cùng thương hiệu, nhưng xuất xứ là Trung Quốc.
Trên thực tế, có thể không chỉ cháu tôi, mà nhiều đứa trẻ khác tại Mỹ mùa Giáng sinh năm nay cũng đang cầm trên tay những món quà đến từ Việt Nam. Dữ liệu thương mại của Bloomberg cho thấy xuất khẩu đồ chơi và dụng cụ thể thao của Việt Nam sang Mỹ đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh nhất kể từ năm 2023: Kim ngạch tăng tốc liên tục từ tháng 5 đến tháng 8, lần lượt vượt mốc 500 triệu USD và đạt trên 760 triệu USD vào tháng 8.2025. Dù vẫn giữ vị trí á quân, nhưng khoảng cách giữa Việt Nam với quán quân Trung Quốc đang dần được thu hẹp.
Xét về quy mô tuyệt đối, Trung Quốc vẫn là nhà xuất khẩu lớn nhất trong nhóm mặt hàng này vào Mỹ, với giá trị hàng tháng thường đạt hàng tỷ USD. Tuy vậy sang tháng 4.2025 - khi Mỹ tuyên bố thuế đối ứng - kim ngạch từ Trung Quốc giảm mạnh so với các tháng đầu năm, phản ánh sự gián đoạn tức thời của chuỗi cung ứng và quá trình tái cơ cấu đơn hàng.
Một điểm cần lưu ý là chu kỳ tích trữ hàng cho mùa mua sắm cuối năm thường bắt đầu từ cuối mùa hè, đẩy kim ngạch tăng mạnh trong giai đoạn tháng 8-11. Nhưng điểm khác biệt của năm 2025 nằm ở chỗ Việt Nam bước vào mùa cao điểm với mặt bằng xuất khẩu cao hơn hẳn các năm trước. Đồ thị vì thế gợi ý một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc, thay vì chỉ là hiệu ứng mùa vụ ngắn hạn.
