Đáng đáng chú ý nhất là ở hai chi tiết liên quan đến thuyết minh trích lập dự phòng: Quy mô hàng bị trả lại sau ngày chốt sổ và cách công ty chọn ghi nhận khoản dự phòng này.
Giá trị mua lại lên tới 237% doanh thu
Theo Thuyết minh 26 của báo cáo tài chính quý II của công ty cổ phần Vàng, bạc, đá quý Phú Nhuận (PNJ), từ đầu tháng 7 đến ngày phát hành báo cáo (29/7/2026), giá trị hàng mua lại và nhận trả lại từ khách hàng ước tính tương đương 237% doanh thu. Thuyết minh không nêu rõ tỉ lệ trên so với mức 2.828 tỉ doanh thu bình quân tháng hay của cả quý II. Tuy nhiên, con số này ít nhiều chỉ rõ quy mô của làn sóng trả hàng sau sự cố P-Lab lớn đến mức nào so với hoạt động kinh doanh bình thường của công ty.
Sự việc bắt nguồn từ việc cơ quan chức năng khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo, người được văn bản PNJ cho là nguyên giám đốc P-Lab, công ty giám định kim cương do PNJ sở hữu 100% vào ngày 2.7.2026. Diễn biến này khiến khách hàng gia tăng trả lại hoặc bán lại trang sức kim cương cho PNJ với quy mô bất thường, buộc công ty phải trích lập khoản dự phòng lên tới gần 865,5 tỉ đồng, được ghi nhận trong chi phí quản lý doanh nghiệp quý II. Do vậy, trích lập dự phòng đã tăng từ 203,5 tỉ đồng cùng kỳ lên 1.062,7 tỉ đồng. Kết quả, PNJ báo lỗ sau thuế 282,9 tỉ đồng trong quý II, đảo chiều so với mức lãi 437 tỉ đồng cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, khoản dự phòng này được ghi nhận ngay trong quý II dù các sự kiện liên quan cơ quan điều tra cho tới làn sóng trả hàng xảy ra sau ngày 30.6, ngày kết thúc quý II. Cách xử lý này cho thấy PNJ chọn hướng thận trọng, dự phòng sớm cho rủi ro thay vì chờ đến quý III. Nhưng từ đây, cũng nảy sinh câu hỏi về nghiệp vụ kế toán: Liệu đây có được xem là sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ có tính chất điều chỉnh hay không, theo chuẩn mực kế toán hiện hành? Vì sao khoản dự phòng gắn với mua lại/trả hàng sản phẩm lại được hạch toán vào chi phí quản lý doanh nghiệp thay vì là khoản giảm trừ doanh thu hoặc giá vốn. (Bloomberg Businessweek Vietnam đã gửi các câu hỏi này với PNJ và sẽ cập nhật khi có phản hồi.)
