Cả Dubai rúng động vì phi vụ lừa đảo tiền mã hóa này
Các chương trình lừa đảo kiểu Ponzi kim tự tháp giả danh công ty khởi nghiệp đang hoành hành ở UAE, theo các chuyên gia và nhà chức trách Mỹ.
Tác giả: Alice Kantor với Abeer Abu Qmar, Ben Bartenstein và Zeke Faux
Vào một ngày tháng Bảy trời nắng như đổ lửa ở Dubai, Sam Lee ngồi trong quán bar chuyên rượu vang điều hòa mát rượi, nhấp một ly vang đỏ lạnh, toát ra vẻ bất khả xâm phạm. Khoảng đầu năm nay, nhà chức trách Mỹ tuyên bố họ đã truy tố vắng mặt Lee với tội danh thông đồng gian lận chứng khoán và lừa đảo chuyển tiền. Lệnh truy tố nói trong vai trò người đồng sáng lập công ty HyperVerse, Lee đã đạo diễn vụ lừa đảo tiền mã hóa để lấy của các nhà đầu tư khắp thế giới khoản tiền gần hai tỉ đô la Mỹ. HyperVerse đã hứa hẹn lãi suất lên tới 1% mỗi ngày qua các chiến lược chuỗi khối (blockchain) hiện đại, nhưng theo bộ Tư pháp (DOJ) và ủy ban Chứng khoán (SEC) Mỹ, đó chỉ là một chương trình đa cấp kiểu truyền thống.
Trong hàng loạt cuộc phỏng vấn với BloombergBusinessweek, Lee, có quốc tịch Úc nhưng đã sống và làm việc ở Dubai vài năm qua, bác bỏ các cáo buộc và nói nếu có hành vi sử dụng sai tiền huy động ở HyperVerse, thì đó là do người khác. “Khởi nghiệp thì có thất bại,” Lee vừa nói vừa nghịch ly rượu vang. “Làm ăn phải vậy thôi.” Khi gặp phải một câu hỏi khó, Lee sẽ dừng lại một lúc lâu, đôi khi nhíu mày. Giới chức Mỹ nói họ đang hợp tác với nhà chức trách UAE để triệu tập Lee, nhưng anh ta có vẻ không để tâm gì đến điều đó: “Họ không có bằng chứng nào hết, nên tôi không phải làm gì hết.”
Lee năm 2014. Hình ảnh: Paul Jeffers
Dù HyperVerse đã giải thể, các hoạt động kinh doanh khác của Lee không quá khó tìm. Lee nói anh ta có một mạng lưới người điều hành hàng loạt dự án tương tự ở Dubai, và theo tài liệu từ tòa án ở Mỹ, cũng như phỏng vấn của chúng tôi với các đồng sự và đối thủ của anh ta, xác nhận điều này. Ở bar rượu vang, anh ta nói ngành tiền mã hóa đang bùng nổ ở Dubai và quy định pháp luật lỏng lẻo khiến nơi đây là cơ sở hoàn hảo cho hoạt động kinh doanh. “Tôi phát đạt ở đây.”
Các chuyên gia nói trong khoảng mười năm qua, Dubai đã lặng lẽ trở thành đại bản doanh cho các hoạt động lừa đảo tiền mã hóa ít được chú ý hơn, nhất là khi so với các vụ quy mô cực lớn như FTX và Binance. Theo nhà chức trách Mỹ và quốc tế, làn sóng các công ty này không chỉ sử dụng sai tiền huy động từ nhà đầu tư, như Sam Bankman-Fried, hay vi phạm pháp luật về rửa tiền, như Changpeng Zhao (Triệu Trường Bằng). FTX và Binance ít ra còn vận hành các sàn giao dịch đúng nghĩa. Những công ty lừa đảo thuộc làn sóng mới chỉ đơn giản lấy tiền của nhà đầu tư, rồi trao cho họ những loại xu số hóa mà công ty sẽ dễ dàng thao túng, hay thậm chí là không buồn tạo ra. Họ xây dựng các nền tảng đầu tư hào nhoáng, hứa hẹn lãi cực lớn mà họ chi trả bằng tiền vốn huy động mới cho tới khi vụ lừa đảo sụp đổ, thường là sau vài tháng, theo các công tố viên. Hơn nữa, các nền tảng này còn thường hứa hẹn tăng trưởng cấp số nhân nhờ hứa hẹn lãi cao hơn cho những ai giới thiệu được nhà đầu tư mới – thường là bạn bè và gia đình.
