Ngành tôm Việt Nam vất vả xoay xở khi giá cả thiếu tính cạnh tranh trên thị trường toàn cầu và nguy cơ cạnh tranh gia tăng trong lĩnh vực chế biến sâu.
Tác giả: Vĩnh Thịnh
“Tôm Việt Nam nói chung và nhất là tôm của Sao Ta nói riêng, tuy có chất lượng rất tốt nhưng giá cả quá cao!” ông Hồ Quốc Lực, chủ tịch công ty Thực phẩm Sao Ta kể lại trong bài chia sẻ với hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) sau lần tham dự hội chợ thủy sản quốc tế diễn ra tháng 3.2024 tại thành phố Boston, Mỹ.
Kim ngạch xuất khẩu tôm Việt Nam vào Mỹ năm 2023 đạt 682 triệu đô la Mỹ, giảm 15%. Tại thị trường chiếm 20% kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam trong năm 2023, giá tôm Việt Nam không thể cạnh tranh được với tôm của Ecuador và Ấn Độ. Trong khi Ấn Độ vẫn giữ được thị phần lớn nhất ở Mỹ, thị phần xuất khẩu tôm của Ecuador vào Mỹ tăng từ 12% lên 27% trong giai đoạn 2019-2023. “Lạm phát, suy thoái khiến sức cầu thế giới suy giảm. Sức cung từ các cường quốc tôm lại tăng, nhất là tôm từ Ecuador,” ông Hồ Quốc Lực chia sẻ với người viết qua thư điện tử. “Hai tác động ‘cầu giảm, cung tăng’ khiến giá tiêu thụ giảm quá mạnh.”
Giá cả thị trường, theo báo cáo khảo sát và dự báo sản lượng nuôi tôm toàn cầu từ Rabobank, là mối lo lớn nhất của ngành tôm trong năm 2024. Khi yếu tố giá cả được đặt lên đầu, hai quốc gia có giá cạnh tranh là Ecuador và Ấn Độ sẽ có lợi thế. Ecuador có giá tôm nguyên liệu thấp hơn nhiều so với các quốc gia khác nhờ tỉ lệ nuôi thành công trung bình của họ ở mức trên 80%, trong khi tỉ lệ lần lượt của Ấn Độ và Việt Nam là trên 60% và 40%.
Do thiếu nguồn lao động, Ecuador chủ yếu xuất khẩu tôm nguyên con đông lạnh chưa qua chế biến. Còn Ấn Độ mới bắt đầu đầu tư cho chế biến sâu. Tuy nhiên, các đối thủ cạnh tranh đang phà hơi nóng vào sau gáy doanh nghiệp ngành tôm của Việt Nam.
